به بهانه روز جهانی کارگر
نصيراحمد نویدی
الکاسب حبیب الله
اول می مطابق یازدهم ثور مصادف است با روز جهانی کارگر، از این روز در اطراف واکناف جهان بخاطرحمایت ازحقوق کارگران وبهبود شرايط زندگی کارگر, به شیوه های مختلف تجلیل به عمل می آید.
اسلام عزیز به عنوان نظام عدل الهی ازچهارده قرن به این سو نقش انسان های حرفه پیشه وکارگر را درپیشرفت و تعالی جامعه به دیدهء قدر نگریسته واز حقوق اهل کسبه حمایت بی دریغ می نماید. چنانچه درحدیث(الکاسب حبیب الله) رسول الله صلی الله علیه وسلم, کارگررا دوست خداوند خوانده وبه آن ارج فراوانی قائل شده است ,در موارد متعدد دیگرمسلمانان را به حسن معامله با کارگران زیردست امرنموده, ازتعامل زشت واتلاف حقوق کارگران به سختی منع نموده است.
متأسفانه طی ده سال گذشته در رابطه به کار وگارگر درافغانستان حرف هایی زیادی زده شده, اما عمل کمترصورت گرفته است. قانون کارتوشیح گردیده ولی نه میکانیزمی برای تطبیق آن وجود دارد ونه هم ارادهء جدی ای که برتطبیق آن نظارت کند.
درکشوری چون افغانستان که سه دههء جنگ، هستی مادی ومعنوی آنرا به تاراج برده است, قبل از آنکه درمورد حقوق کارگرحرفی زده شود, باید زمینه های کاربرای افراد بیکارمهیا گردد وآنگاه درمورد بهترساختن شرايط کاری ایشان حرف بزنیم. تأمین فرصت کاربرای احاد ملت یکی ازحقوق شهروندی است که شریعت اسلامی وقوانین عصری درحقانیت آن تردیدی ندارند. اما متأسفانه طبق آمارهای رسمی وزارت کارو امور اجتماعی, همین اکنون بیش از چهارملیون نفربیکار درافغانستان وجود دارد, درحالیکه آمارغیررسمی ارقام درشت تری را نشان میدهد.
متأسفانه دراجندای کشورهای کمک کننده به افغانستان محو بیکاری و ایجاد فرصت های کاری برای هموطنان بیکارما بشکل جدی وجود ندارد ونه هم دولت افغانستان به این کارتوجه جدی نموده است. درحالیکه افغانستان از لحاظ داشتن مواد خام و منابع زیر زمینی یکی ازغنی ترین کشورهای منطقه می باشد. طور مثال اگرمعدن حاجی گک بامیان دردرون کشوراستخراج وپروسس گردد, برای حد اقل ۵۰ هزار هموطن زمینه کار بوجود خواهد آمد. هم چنان اگرمعدن مس عینک بکار آغاز نماید, ده ها هزار هموطن بیکار صاحب کار آبرومند ولقمهء نانی خواهند شد. و اگرپائپ لائن گازترکمنستان, افغانستان وپاکستان( تاپی) تمدید یابد, بازهم تعداد کافی هموطنان صاحبان کارخواهند شد. درست است که امنیت یک مشکل است ولی قبول باید نمود که در درون جامعهء بین المللی و همچنان درسطح دولت، ارادهء جدی ای بخاطر عملی ساختن این پروژه ها وجود ندارد.
جامعهء بین المللی باید بجای سربازگیری ازمردم افغانستان وجنگاندن ایشان باهمدیگر, ازطریق ایجاد فابریکه های بزرگ تولیدی, بند های برق وسرویس های دايمی، میزان بیکاری درکشور را به حد اقل رسانیده و واقعاً امنیت مارا تأمین می نمودند که متأسفانه چنین نکردند ونه هم درآینده توقع خیراز ایشان می رود . تمام کشورهای جهان بیکارانی دارند اما میزان ۶۰ درصد بیکاری که افغانستان حائزآنست, واقعاً شرم آورمی باشد.
اگرحکومت ورئیس جمهورکشورواقعاً درنقد خویش مبنی غلط بودن پالیسی های دوازده سالهء جامعهء بین المللی درافغانستان وفساد وبی بند وباری های ناشی ازآن صادق اند ومی خواهند این وضع تغییریابد, باید قبل ازهمه به ایجاد فرصت های کاری برای هموطنان ما بپردازند تا ازین طریق مردم ما صاحب یک لقمه نان حلال گردیده بیکاری وفقرجوانان مارا جیره خوارومزدور دیگران نسازد. حکومت هم چنان می تواند فرصت های کاری ای را به اساس قرارداد های رسمی وشفاف با دول مختلف جهان ازجمله کشورهای خلیجی, برای هموطنان ایجاد نماید چنانچه سايرکشورها این کار را نموده اند.
درکنارکوشش جهت محوبیکاری, بهترساختن شرايط کاری برای کارگران وحمایت ازحقوق ایشان نیزوظیفه حکومت می باشد. دولت باید بعنوان وکیل مردم بالای صاحبان کارکنترول جدی داشته وزمینه مناسب کاررا جهت کارگران درسکتور های خصوصی تضمین نماید. تحدید ساعات کار, گرفتن مزد مناسب و استفاده ازحق رخصتی درموارد مقتضی, ازحقوقی است که هرکارگرباید ازآن مستفید باشد. علاوه برینها, دادن وقت مناسب وفراهمی تسهیلات لازم جهت انجام امورعبادتی ازجمله ادای نمازبا جماعت برای کارگران ازحقوق اساسی هرکارگر می باشد.
برای کارگران إناث درتمام محیط های کاری باید مطابق تقاضای شریعت وعرف افغانی, محل کاری جدا گانه بدور ازاختلاط با مردان تدارک دیده شده خوابگاه, طعام خانه وحمام های جداگانه دراختیارایشان قرارداده شود. واخیراً اینکه محیط کاری باید محیط مصئون ومطمئن ازلحاظ اخلاقی وروانی بوده تمام کارگران بخصوص زنان ونوجوانان باید ازهرنوع آزار واذیت کارفرمایان به شمول آزارواذیت جنسی کاملاً مصئون ومطمئن ساخته شوند.
والله المستعان