حفظ سرمایه های ملی وجیبه اسلامی

سرمایه

نوشته: مولوی محمد ابراهیم یوسفی

اسلام بطور یکسان به ملکیت فردی و عمومی انسان احترام گذاشته و حفظ آن را برای عموم واجب شمرده است؛ چرا که مال و سرمایه سبب بقاء و حفظ انسان در مقابل مشکلات و نابسامانی ها بوده و وسیله یی است برای استمرار زندگی، اگر به نصوص و فقه اسلامی خویش دقیق مراجعه نماییم به این نتیجه خواهیم رسید که دیدگاه اسلام عزیز دیدی است نهایت دلسوزانه و منصافانه و بدور از افراط و تفریط چنانچه الله پاک می فرماید.»وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا «{نساء /۵} »اموال كمخردان را كه در اصل اموال شما است به خود آنان تحويل ندهيد . چرا كه خداوند اموال را برايتان قوام زندگي گردانده است.«

این آیه مبارکه خطابی است عام برای امت که در آن نهی شده تا اموال و دارایی ها بدست کسانی قرار گیرد که از سلامتی عقل برخوردار نبوده و کدام تضمینی در حفظ و نگهداشت مال از سوی آنان نمی باشد و همچنان مال را به عنوان قیام و وسیله ثبات در زندگی معرفی نموده است که بدون آن ثبات زندگی معنی و مفهوم نخواهد داشت. به همین ترتیب در آثار و سیرت مطهر پیامبر صلی الله علیه وسلم با رخداد های جالب برمی خوریم که آنحضرت صلی الله علیه وسلم در هر یک از قسمت های ملکیت فردی و عمومی نهایت جدی بوده و از تلف شدن ،ضایع نمودن، و اسراف نمودن بیزار بودند.

اگر تاریخ شاهد آنست که مسلمانان تمدنی را پایه گذاری نموده که در بستر آن انسانیت در رفاه و آرامش واقعی بسر می بردند، شاید یکی از عوامل آن وجود حکام امین و رعیتی صادق بوده که نسبت به حفظ اموال و دارایی های عمومی نهایت حریص بوده تا هم خود از آن بهره مند شده و هم نسل های آینده از آن بهره مند گردند چیزیکه به اصطلاح به آن عنوان آینده نگری می دهند و در صدر اسلام و قرن های بعدی نیز مشاهده شده که حکام اسلامی چطور در قسمت ارائه خدمات به رعیت نه تنها به مردم همان زمان توجه داشته بلکه از چنان دیدی برخوردار بودند که چندین نسل بعد از خود شان را نیز مورد توجه و عنایت قرار می دادند. از نمونه های بارز آن سیدنا عمر فاروق و عمر ابن عبدالعزیز رضی الله عنهما هستند که بی نهایت در قسمت اموال و دارایی های عمومی محتاط بودند و فقط کافی است که جهت روشن شدن موضوع یک گوشه از زندگی آن بزرگواران را مطالعه نمائیم.

موضوع نگهداری از اموال عمومی نیاز به احساس مسئولیت دو جانبه دارد؛ به این معنی که همیشه انتظار نداشته باشیم تا دیگران برایمان وسایل و امکانات عمومی را فراهم نموده و در نگهداری اموال عمومی مسئول شناخته شده و هرگاه کوتاهی در مورد صورت گیرد فوراً انگشت انتقاد را بطرف شان نشانه گیریم. یکی از انتقادهای مهمی که متوجه تک تک مان به عنوان شهروندان این مرز و بوم می شود، حفظ و نگهداری از سرمایه های ملی و اموال عمومی مانند، سرک، مکتب، شفاخانه و … می باشد. اغلب مشاهده میشود که تاسیسات عمومی که توسط دولت و یا کدام مؤسسه خیریه اعمار می شود، حس مالکیت در برابر آن ضعیف است و برای نگهداری، حفظ، و نظافت آن نهایت سهل انگاری صورت می گیرد که زیان این بی توجهی در نهایت به خود ما بر می گردد؛ زیرا، ما هستیم که از این وسایل و امکانات استفاده برده از سهولت و رفاهیت های آن بهره مند می شویم.

متأسفانه در جامعه ما نسبت به امکانات و تأسیساتی که ظاهراً از جیب شخصی مان در اعمار آن مصرف صورت نگرفته، احساس خوبی نداریم و از اینکه

از جانب ما به تاسیسات و امکانات عمومی ضرر و زیانی متوجه شود ترسی به خود راه نمی دهیم، و چنان تصور می نمائیم اگر کدام سرک، پل، شفاخانه، مکتب، پارک و … از جانب ما آسیب ببیند مورد بازپرس و کیفر الهی قرار نمی گیریم! در حالیکه ممتلکات عمومی و تأسیسات عام المنفعه توسط هرنهاد و یاشخصی به بهره برداری رسیده باشد، از یک طرف حق عمومی در آن دخیل بوده و از جانب دیگر حق الله متعال نیز در آن شریک است و کوتاهی در مقابل حقوق، ممتلکات، و سرمایه های عامه نتایج زیان بار بس بزرگی را به همراه خواهد داشت.

حال به خاطر روشن شدن هرچه بهتر موضوع در ذیل به چند نمونه از ممتلکات ملی و عمومی اشاره می نماییم:

سرک ها و جاده ها: بیائیم تصور کنیم که با نبود سرک های قیر ریزی شده و آسفالت نشده با چه مشکلات محیط زیستی، اقتصادی، امنیتی و … مواجه خواهیم شد. امروزه الحمد لله با وجود سرک ها ی پخته در اکثریت نقاط شهر، خیلی از مشکلات صحی که قبلاً با نبود آن متوجه صحت ما و خانواده های مان میگردید مرفوع شده به همین قسم در بخش های اقتصادی و امنیتی اگر قیاس کنیم فواید آن آشکار است. حال اگر مسئولین امر و رعیت چه آنهای که سازندگان اند و چه کسانیکه از آن بهره می گیرند در ساخت و نگهداشت آن کوتاهی نموده و یاهم خدای ناخواسته دست به تخریب و از بین بردن آن می زنند، علاوه برانیکه از دیدگاه شرعی مسئولیتی بس بزرگ متوجه شان شده و بلکه به دارایی عمومی نیز خیانتی نا بخشودنی را مرتکب شده اند، که قطعاً نسل های آینده آنان را نخواهد بخشید.

پارک های عمومی: یکی دیگر از سرمایه های ملی که باید در حفظ و نگهداشت آن جدیت صورت گیرد پارک ها و محلات تفریحی بوده که با وجود زیبا شدن چهره شهر و ایجاد نشاط و رفع خستگی، سبب پاکی و صفایی هوا و محیط زیست نیز می شود. براستی چقدر این مقوله دقیق است که (نظافت جز ایمان است!) شکستن شاخه های گل و … و بی توجهی در قسمت وسایلی که برای تفریح در پارکها ایجاد شده و کوتاهی در قسمت نظافت سبب آلوده شدن محیط تفریحی ملی و عمومی ما شده و زیبایی ها را نیز به زشتی تبدیل می کند، که رسالت اسلامی و فرهنگ شهر نشینی از ما می طلبد تا برای حفظ اماکن تفریحی و پارکها نهایت جدی باشیم.

وسایل حمل و نقل عمومی: امروزه با گسترش یافتن محیط های شهری برای حمل و نقل از مکانی به مکانی دیگر پیاده رفتن غیر ممکن شده است و از طرفی نیز استفاده از موتر های شخصی و یا پرداخت کرایه های سنگین برای خیلی از هم وطنان مان میسر و قابل دسترس نمی باشد بناءً هرگاه یکی از این وسایل حمل و نقل عمومی در نتیجه ی بی توجهی دچار عوارض شود علاوه بر اینکه مشکلات ترافیکی و حمل و نقل ایجاد خواهد شد بل به سرمایه ملی ما ضربه وارد شده و همه مان را متضرر می کند، نوشتن یادگاری بالای چوکی ها، سوراخ نمودن چوکی با اشیای نوک تیز، بی توجهی به نظافت داخلی و بیرونی موتر، و … آغاز تخریب و ضربه زدن به وسایل حمل و نقل عمومی بوده که این چنین بی توجهی ها مناسب شخصیت یک مسلمان نمی باشد.

مکاتب و مراکز تحصیلی: نمونه ی دیگر از سرمایه های ملی یک کشور که در تمام دنیا انسانها از آن برخوردار می باشند مراکز تعلیمی و امکاناتی که از این ناحیه در دسترس قرار دارد می باشد. براستی بدست آوردن علم و دانش نیاز به امکانات و وسایل گوناگون دارد و هرقدر این امکانات عالی و فراوان باشد آسان تر و سریع تر می توانیم به قله های سعادت و رفاه دست یابیم. امروز در کشور ما با وجود سرازیر شدن موج عظیمی از کمک های بین المللی هنوز در خیلی از مناطق هستند کسانیکه در زیر خیمه ها و یا هم فضای آزاد بدون کدام سر پناهی ایام تعلیمی و تدریسی خود را سپری نموده، و با مشکلات فراوان دسته و پنجه نرم

میکنند. در چنین شرایطی اگر ما در موقعیتی قرار داریم که بهره مند از نعمت مکاتب و مراکز تحصیلی عصری بوده، که در واقع از سرمایه ملی ساخته شده و در کنارآنچه که ذکر نمودیم فیصدی زیادی از امکانات را نیز در اختیار داشته و در حفظ و نگهداشت صحن، درب و دروازه، احاطه،کتاب و قلم و دیگر ابزار و وسایل آن بی توجه باشیم آیا الله از ما نخواهد پرسید؟ جواب واضح است حتماً مورد باز پرس و محاسبه قرار خواهیم گرفت چون ما از امکاناتی استفاده می نمائیم که تعداد زیادی از ساکنان همین سرزمین از آن محروم ولی در آن شریک اند! چقدر خوب است تا اطفال و نوجوانان متعلم خویش را بفهمانیم که تا یک جلد کتاب آماده می شود و زیر چاپ می رود و در گوشه گوشه ی این کشور به دست متعلمین می رسد، چه زحماتی کشیده شده چه اندازه پول و سرمایه ملی صرف آن شده است، تا باشد که از همان آوان کودکی در ذهن آنان اهمیت حفظ و نگهداری سرمایه های عمومی نهادینه شده کتابی را که امسال او در دست دارد برای استفاده هموطن دیگر خود در سال آینده بطور امانت حفظ کند. به هر حال حراست از سرمایه های ملی این وطن یکی از وجایب دینی هر فرد این سرزمین بوده که توجه به آن سبب شکوفاهی و آبادی هر چه بیشتر خواهد شد، و کوتاهی در این زمینه خیانتی نا بخشودنی و سبب ضایع شدن حق نسل امروز و آینده خواهد بود.

در نهایت باید گفت که حفظ سرمایه های ملی هیچ ربطی با بازی های سیاسی نداشته؛ زیرا امکانات عمومی و دولتی نه مال و سرمایه شخصی رئیس جمهور بوده و نه کدام وزیر و یا سایر کار فرمایان؛ بلکه متعلق به فرد فرد این ملت بوده، و یا بهتر بگویم برای اینکه مملکتی داشته باشیم قوی، شاداب، و سرفراز باید در جهت حفظ تأسیسات عمومی مانند: سرکها، شاهراه ها، مکاتب، پوهنتون ها، شفاخانه، کارگاهای صنعتی، پارکها، شبکه های آبرسانی، سیستم های برق و … بسیج شده، و از امانت های الهی و سرمایه های که مربوط به تک تک فرزندان این مرز و بوم محسوب شده بهتر از سرمایه های شخصی خود به آن توجه نمائیم؛ زیرا ما در شرایطی به سر می بریم که فیصدی زیادی از زیر ساخت های این وطن نیاز به ترمیم و احیاء مجدد داشته و شدیداً نیاز به باز سازی دارد. و اگر در قسمت تأسیسات و پروژه های زیربنایی موجود اندکی غفلت صورت گیرد، روند حرکت ما را جهت رسیدن به کاروان رشد و ترقی به تعویق خواهد انداخت و احتیاج مارا نسبت به بیگانه گان افزایش خواهد؛ و آنگاه نفرین تاریخ و مسئولیت سنگین آخرت- خدای ناخواسته- متوجه کسانی خواهد شد که در راستای حفظ سرمایه های ملی سهل انگاری کرده اند. به امید روزیکه محبت نسبت به وطن و سرمایه های عمومی در میان همه اقشار ملت، به یک باور ایمانی و احساس دینی تبدیل شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما میتوانید از برچسب ها و ویژگی های HTML هم استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

بالا