حفظ تربیت رمضانی

الله متعال ماه رمضان را انتخاب نمود و کلام با عظمت اش را در آن نازل فرمود و روزهء آن را بالای بندگان مؤمن اش فرض گردانید؛ لذا بدون شک که این ماه از روح خاصی برخوردار است، از این جاست که مؤمنان با وجود اختلاف طبایع و احوال شان، در رابطه به این ماه تعلق خاصی پیدا می کنند و تلاش می ورزند تا هر چی بیشتر در طاعت و عبادت سهم داشته باشند.

آنچه که انتظار می رود این است که فرد مؤمن به هدف مطلوبی که روزه و عبادت این ماه به خاطر آن فرض گردانیده شده است و آن همانا دست یابی به تقوا می باشد، برسد. چنانچه الله متعال می فرماید: «کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون»(سوره بقره:۱۸۳) همانا روزه بالای شما فرض گردانیده شده است همان طوری که بر امت های قبل از شما فرض گردانیده شده بود، تا باشد به تقوا و پرهیزگاری دست یابید.

از سوی دیگر طبیعت نفس انسانی طوری است که بر یک حالت برقرار نمی ماند و لازم است تا طور مداوم بر تربیت آن توجه نمود، چنانچه در حدیث مبارکه می آید: «إن الإیمان لیخلق في جوف أحدکم کما یخلق الثوب فاسألوا الله أن یجدد الإیمان في قلوبکم» (رواه الطبراني في الکبیر) یعنی: به تحقیق که ایمان در قلب تان ضعیف و کهنه می گردد، پس از الله متعال بخواهید که ایمان را در قلب های تان تجدید نماید. همین طور از دعا های همیشگی رسول اکرم صلی الله علیه وسلم بود که می گفتند:« یا مقلب القلوب ثبت قلبي علی دینک» یعنی ای تغییر دهنده قلب ها! قلب ام را بر دین ات استوار دار.

بناء فرد مؤمن باید تلاش نماید تا از تربیت رمضانی بعد از انتهای ماه مبارک حفاظت نماید تا باشد که به سعادت دنیوی و اخروی دست یابد. در ادامه راه کار های را بیان می نماییم که چگونه می‌توان قوت ایمانی و تربیت حاصل شده در رمضان را بعد از ختم ماه رمضان حفظ نمود:

مداومت بر عبادت های رمضان: در پهلوی ادای فرایض، ادای قیام اللیل و نوافل دیگر که وسیلهء تقرب بنده به الله متعال قرار می گیرد، چنانچه در حدیث قدسی می آید:«من تقرب إلي شبرا تقربت إلیه ذراعا»(متفق علیه). یعنی بنده ای که به اندازه یک وجب به من نزدیک شود به اندازه یک گز به او نزدیک تر میشوم.

تلاوت با تدبر قرآن کریم: از عبادات های خاصی که اکثرا مؤمنان در ماه مبارک به آن توجه خاصی دارند، تلاوت قرآن کریم می باشد و بدون شک تلاوت قرآن کریم تأثیر به سزای در تربیت و تزکیه  نفس انسان دارد. بناء فرد مؤمن باید بعد از رمضان هم این ارتباط اش را با قرآن کریم حفظ نموده و وقتی را جهت تلاوت قرآن کریم اختصاص دهد، هر چند خیلی اندک باشد. پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده اند:« أحب الأعمال إلی الله أدومها و إن قل»(صحیح البخاري) یعنی بهترین اعمال نزد الله متعال با دوام ترین آنها است هر چند اندک باشد.

کثرت دعا و استغفار: دعا از بزرگ‌ترین وسایلی است که ارتباط بنده را با الله متعال استحکام می بخشد. همین طور استغفار نیز تأثیر خاصی در تزکیه و پاکسازی نفس دارد. بناء بنده مؤمن باید از این دو وسیله غافل نشود و با التماس به الله متعال ثبات و استواری بر دین اش را استدعا نماید و با استغفار، بر عجز و تقصیر اش در مقابل خالق لایزال اعتراف کند.

کمک به نیازمندان و طعام دادن به آنها: دستگیری افراد نیازمند از عبادت های محبوب نزد الله متعال بوده که در آیات متعددی به آن اشاره صورت گرفته است، چنانچه الله متعال در وصف افراد نیکوکار می فرماید: «و یطعمون الطعام علی حبه مسکینا و یتیما و یسیرا»(سوره الإنسان:۸) یعنی با وجود محبتی که نفس شان با مال دارد باز هم به مسکین، یتیم و اسیر غذا می دهند. پس همان طوری که مؤمن در جریان رمضان به این عبادت توجه می‌کند، باید بکوشد که بعد از رمضان نیز به این خصلت آراسته باشد.

اجتناب از معاصی و گناه: انجام گناهان بر نفس انسان اثرات سوء به جا گذاشته و بنا بر فرموده رسول اکرم صلی الله علیه وسلم سبب سیاهی قلب و در نهایت قساوت آن می گردد، از این رو بندهء مؤمن چی در جریان رمضان و یا بعد از آن باید هر قدم اش را محتاطانه گذاشته و اجازه ندهد که اهوای نفس و شیطان وی را به معصیت پروردگار سوق دهد و اگر بنابر ضعف انسانی دچار لغزش گردید، همین که متوجه شد هر چی سریعتر از معصیت دست کشیده و به پروردگار مهربان اش رجوع کند.

همنشینی با افراد صالح و حضور در مجالس ایمانی: از موارد خیلی مهم که بنده را در استواری و ثبات در راه مستقیم کمک می‌کند، انتخاب هم نشین صالح است؛ بناء فرد مؤمن باید این مورد را خیلی جدی مدنظر داشته و همراهی با صالحان را برگزیند. بنابر فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم که می فرمایند: «المرء علی دین خلیله»(رواه ابو داود) یعنی انسان بر دین دوست اش است.

در پایان باید تذکر داد که بنده ء مؤمن جهت حفظ تربیت رمضانی، تقسیم اوقات منظم روزانه را ترتیب نموده و مطابق آن اعمال خویش را تنظیم نماید و در این مورد از الله متعال استعانت جوید و او تعالی مطابق نیت بنده اش او را در انجام اعمال نیک، یاری خواهد نمود.

نویسنده: استاد مژده “مومند”