دعوت راهی بسوی هدایت
نوسینده: عایشه صدیقی
الحمد لله رب العالمین و الصلوة ولسلام علی محمد و علی آله و اصحابه و من دعا بدعوته الی یوم الدین
از زندگی بشر توآم با اعتقاد به پیش میرود از وحدانیت الله متعال شروع تا انکار از وجود او تعالی که هر دو شامل این محدوده ی از اعتقاد میشود، حالا این اعتقاد چی از نوع ممدوح آن که همانا باورمندی به موجودیت و وحدانیت الله متعال باشدو یا مذموم آن که انکار مطلق و یا شریک ساختن دیگر مخلوقات با ذات واجب الوجود او باشد.
در طول تاریخ پیدایش بشر دعوت وجود داشته است. از دعوت پیوستن به اعتقاد و افکار مختلف توحید، شرک، بی دینی، مکاتیب فکر و سیاسی نشنلیزم، کمونیزم، امپریالیزم، دموکراسی که بشر در تلاش برای جلب نمودن انسان ها بسوی آن بوده است. که مکتب و پیروان اسلام به تاسی نص صریح قرآنکریم و اعمال و فرموده های پیامبر خویش به این امر دست یازیده اند که نتیجه آن رساندن کلمه توحید به اقصی نقاط از خاستگاه وحی می باشد. و این یک امر الهی می باشد آن جا که میفرماید.
ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ (سوره نهل، آیه ۱۲۵)
ترجمه: [مردم را] با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن، و با آنان به نیکوترین شیوه به بحث [و مجادله] بپرداز، یقیناً پروردگارت به کسانی که از راه او گمراه شده اند و نیز به راه یافتگان داناتر است.
با در نظر داشت آیه فوق الذکر اهمیت و جایگاه دعوت الی الله در اسلام اشکار تر از آن است که ضرورتی به استدلال و مناقشه داشته باشد اگر به قرآن کریم و احادیث نبوی مراجعه کنیم بوضاحت مشاهده خواهیم کرد که دعوت الی الله بعنوان برازنده ترین صفت این امت نشاندهی گردیده است و قرآنکریم تمام امت اسلامی را مکلف به دعوت نموده و دستور میدهد که باید از خود یک امت دعوتگر بسازند
وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ( سوره آل عمران ، آیه ۳۳)
ترجمه: د رستگاران.باید از میان شما گروهی باشند که (تربیت لازم را ببینند و قرآن و سنّت و احکام شریعت را بیاموزند و مردمان را) دعوت به نیکی کنند و امر به معروف و نهی از منکر نمایند، و آنان خود رستگارند.
و بعد از خیر این امت را مربوط ومنوط به دعوت الی الله دانسته وایشان را متوجه این مسوولیت اصلی شأن میسازد و میفرماید
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ (سوره آل عمران، آیه ۱۱۰)
ترجمه: شما (ای پیروان محمّد) بهترین امّتی هستید که به سود انسانها آفریده شدهاید (مادام که) امر به معروف و نهی از منکر مینمائید و به خدا ایمان دارید.
یکی از ارزشمند ترین وظایف انسانی و اخلاقی دعوت بسوی هدایت می باشد و هدف آن آگاهی و اصلاح رفتار و گسترش ارزش های نیکو در جامعه است یکی از مهمترین اصول دعوت برخورد با حکمت مهربانی و احترام است دعوتی که به اجبار توهین وتندی همراه باشد معمولا نتیجه خوبی به همراه ندارد
دعوت کننده پیش از هر چیزی خود الگوی عملی ارزش های میباشد که دیگران را به آن فرا میخواند
یکی از روش های تربیتی پیامبر (ص)این بود که هرگاه از خطا یا کمبود کسی آگاه میشد به جای اینکه آن شخص را مستقیما مخاطب قرار دهد در موقع مناسب به شکل عمومی همه را مخاطب می ساخت در نتیجه شخص که مرتکب اشتباه شده بود خود به خود میفهمید که سخن پیامبر (ص)درباره اوست و بدون اینکه احساس شرمندگی یا تحقیر کند به اصلاح خود میپرداخت وپیامبر (ص)در تمام زندگی دعوتی و تربیتی اش دانش و حکمت را در اولویت قرار میداد
علما بر واجب بودن دعوت اتفاق نظر دارند و دعوت اسلامی برای نخستین بار به طور علمی و عملی زمانی شروع شد که رسول الله (ص) در بین مردم قیام کرد و آنان را به سوی خدا فرا خواند و آیات قرآن رابه آنان تلاوت کرد وبه کسانی که دعوتش را اجابت کرده بودن کتاب و حکمت آموخت و به تزکیه و تهذیب آنان پرداخت رسول خدا (ص)در این راه اذیت و ازار های قریش را تحمل کرد وصبر پیشه نمود و دیگران را نیز به صبر و شکیبایی توصیه میکرد تا اینکه خداوند متعال دین او را پیروز کرد وپیام توحید را اعتلا بخشید و وعده یی خویش به مومنان را محقق ساخت خداوند در قرآن کریم در این باره میفرماید
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُون( سوره توبه، آیه ۳۳)
ترجمه: او کسی است که پیامبر خود را با هدایت و دین حق فرستاد، تا آن را بر همه دینها غالب و پیروز گرداند، هر چند مشرکان خوش نداشته باشند
دعوت پیش از اسلام با رسالت حضرت نوح آغاز و با رسالت حضرت عیسی پایان یافت و تاریخ دعوت نیز با دعوت حضرت نوح نخستین پیامبر که قرآن دعوتش و رسالتش را برای ما بازگو کرده است شروع شده است وبار دیگر با مبعوث شدن حضرت محمد به پیغمبری و اولین وحی الهی دعوت اسلامی آغاز شد
يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ ١ قُمْ فَأَنذِرْ ٢ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ ٣ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ ٤ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ ٥ وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ ٦ وَلِرَبِّكَ فَاصْبِرْ ٧ (سوره مدثر، آیه ۱-۷)
ترجمه: ای جامه بر خود پیچید، برخیز و [مردم را از عذاب خدا] بیم ده و پروردگار خود را به بزرگی یاد کن (بزرگ بدار) و لباسهای خود را پاکیزه دار و از پلیدی (و بتها) دوری کن و احسان مکن در حالی که بخواهی سود بیشتری به دست آوری (به قصد فزون طلبی منت مگذار) و برای [خشنودی] پروردگارت شکیبایی کن.
بنابر این رسول الله (ص) خویشاوندان نزدیک را که اطرافش بودند به اسلام فراخواند پس از این دعوت اولین زنی که به او ایمان آورد همسرش خدیجه بود و از مردان ابوبکر صدیق و از کودکان علی بن ابی طالب واز بزرگان زید بن حارثه سپس پذیرفتن یکی پس از دیگر وهمه در خانه ارقم بن ابی الارقم نزد رسول الله گرد می آمدند و از آنچه از قرآن به پیغمبر نازل شده بود فرا میگرفتند آیین و رهنمود های دین با عظمت اسلام را از او می آموختند.
اینجاست که فرزندان امت اسلامی دعوت را از خود که همانا پابندی به امور خیر ( عقیده، فکر، سیاست، اخلاق، معاملات) می باشد شروع نموده و در اشاعه آن در خانواده و جامعه و حکومت ها بذل مساعی نمایند که آغاز از خود سنگ تهداب دعوت به تغیر در جامعه می باشد.