وجیبهء تحریم کالاهای اسرائیل و حامیان اش (قسمت ۲)
پیشینهء تحریم در تعاملات جهانی
تاریخ بشریت در زمان معاصر، انواعی از تحریم های اقتصادی را به عنوان سلاح بازدارنده یا اعمال فشار در برابر خصوم تجربه نموده است[۱]. پیشینه تاریخی اعمال تحریم علیه کشور ها را می توان در قبل از تأسیس سازمان ملل متحد جستجو کرد و لیکن استفاده از این ابزار غیرقهری به عنوان یکی از تمهیدات فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد برای حفظ صلح و امنیت بین المللی از ویژگی های نظام امنیت دسته جمعی ملل متحد است. هدف ماده ۴۱ منشور سازمان از اتخاذ اقدامات غیرقهری، اعمال فشار بر دولت ناقض صلح و امنیت بین المللی برای تغییر رفتار، کاهش توانایی نظامی، سیاسی، اقتصادی، محدود کردن ارتباطات بین المللی و انزوای آن می باشد.
سازمان ملل متحد در طول حیات ۷۵ سال خود، تا قبل از پایان جنگ سرد فقط علیه رودزیای جنوبی در ۱۹۶۶ و آفریقای جنوبی در ۱۹۷۷ اعمال تحریم نموده است، و لیکن در دهه نود و پس از آن بارها و بارها شورای امنیت علیه دولت ها با صدور قطعنامه با اشکال گوناگون به این ابزار متوسل شده است. سازمان های منطقه ای نیز در این زمینه از ملل متحد اقتباس کرده اند. همچنین تحریم های یکجانبه عمدتا از طرف آمریکا به ابزاری برای سیاست خارجی آن دولت مبدل شده است[۲].
همین گونه در ادامه به ذکر یک عده از نمونه های استفاده از تحریم را به عنوان وسیله غیرنظامی جهت نیل به اهداف مورد نظر از جانب کشورهای تحریم کننده در برابر کشورهای تحریم شونده خواهیم پرداخت:
- دهاقین ایرلندی در اواخر قرن نزدهم میلادی در پی راه اندازی حرکت آزادی خواهانه از تعامل با صاحبان زمین های زراعتی اشغالی امتناع ورزیده و خواهان آزاد شدن سرزمین شان از اشغال بریطانیا شدند.
- حزب وفد مصری در پی ترور رئیس شان در سال ۱۹۲۱میلادی، با اصدار قطعنامهء مبنی بر مقاطعه همه جانبه با بریطانیا، مصری ها را تشویق نمودند تا کالاهای متعلقه به بریطانیا را تحریم نموده و سپرده های بانکی شان را از بانکهای بریطانیایی واپس گیرند.
- مهاتما گاندی زعیم مردم هند، از سیاست تحریم اقتصادی به عنوان سلاحی در برابر اشغال بریطانیایی ها استفاده نموده و به سوختاندن کالاهای بریطانیایی که وارد این کشور می شد، در ممبی دعوت به عمل آورد.
- همین طور آنها را دعوت نمود تا لباس های شان را با دستان خویش بسازند و از استعمال لباس های وارده از بریطانیا خودداری نمایند. در این زمینه خودش را مثال آورده و الگو بر ایشان بود.
- در سال ۱۹۶۰میلادی، باشندگان سیاه پوست شهر مونتگاری ولایت البامای آمریکا در پی دعوت مارتن لوثر کینگ، با تحریم نمودن شرکت نقل و انتقال محلی، قیام نموده و خواستار لبیک گفتن به خواستهای شان در رفع تبعیض نژادی در داخل بس های مسافربری شدند[۳].
چرا باید از فلسطین دفاع کنیم؟
سرزمین فلسطین یکی از پرماجراترین سرزمین های جهان است و برای مسلمانان از آنجایی که قبلهء نخست آن ها و محل عروج پیامبر شان به آسمان ها بوده، اهمیت ویژه ای دارد.
در تاریخ اسلام از عهد رسول الله صلی الله علیه وسلم نسبت به سرزمین مقدس فلسطین علاقهء شدیدی نشان داده شده و رسول الله صلی الله علیه وسلم و خلفای راشدین رضی االه عنهم اجمعین برای فتح آن نیروها گسیل داشته اند و دوبار در تاریخ اسلامی (در زمان عمر بن خطاب و صلاح الدین ایوبی) شهر قدس بدون خونریزی فتح شده و دوران طلایی خود را گذرانیده است. این شهر توسط مسلمانان از وجود بیگانگان پاک سازی شده و صلیبی هایی که در نبرد های خود شکست خورده اند، جای خود را به صهیونست ها داده اند. یهودیان خود را وارث فلسطین دانسته و تاریخ سیاسی این سرزمین را با حکومت پادشاهی اسرائیل در سال های قبل از میلاد برابر می دانند و به نظر آن ها عبرانی ها جزو ساکنان اولیه فلسطین بوده اند. اما واقعیت تاریخی نشان می دهد که ادعای رهبران و محققان صهیونست بی اساس بوده و هیچ گونه مستند تاریخی در تأیید این ادعا وجود ندارد. و عبرانی ها نخستین ساکنان این سرزمین نبوده بلکه اسلاف و پیشینیان اعراب کنونی جزو اولین ساکنان فلسطین به شمار می آیند[۴].
مردم مبارز فلسطین نیز از هفتاد سال به این سو، طی انتفاضه های گوناگون جهت آزاد سازی این مکان مقدس با جان و مال مبارزه نموده اند و هرگز سر تسلیمی فرود نیآورده اند. اکنون که وحشیگری این رژیم اشغالگر به اوج خویش رسیده است، مبارزه در راستای آزادسازی سرزمین فلسطین و کمک به ملت مظلوم آن که عضوی از اعضای امت اسلامی می باشند، مسؤولیت عمده امت اسلامی به شمار رفته و هر فرد این امت اعم از مرد و زن به اندازهء توان مکلف اند تا مسؤولیت خویش را در قبال فلسطین اشغال شده اداء نموده و ملت مظلوم فلسطین را به هر امکانات دست داشتهء خویش یاری رسانند، تا باشد که در میدان محشر در پیشگاه الله متعال رفع مسؤولیت کرده و مورد رحمت او تعالی قرار گیرند.
بناء نظر به موارد فوق الذکر میتوان دلایل اینکه چرا فلسطین برای ما مهم است؟ و چرا در قبال دفاع از آن مسؤولیم؟ را طور ذیل اشاره نمود تا باشد که وجیبهء خویش را در این مورد درک کرده و به ادای آن قیام نمائیم:
- *زیرا آنجا مکانی است که از جانب الله متعال برگزیده شده و دارای جایگاه و مکانت ربانی می باشد نه ساخته بشر.
- *چون امت اسلامی با این مکان ارتباط ایمانی دارد؛ زیرا هیچ مکانی از نظر زمانی همچون فلسطین مهد نزول وحی در ابتداء، وسط و آخر از آدم علیه السلام گرفته تا قیام قیامت نمی باشد.
- *زیرا فلسطین قبله اول مسلمانان است که پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وسلم و اصحاب گرامی شان رضی الله عنهم چندین ماه به آن سو نماز خوانده اند.
- * زیرا در مورد فضیلت و جایگاه آن آیات و احادیث زیادی وارد آمده است.
- * زیرا مسجد الاقصی یکی از سه اماکن مقدسی است که بنابر فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم شایسته است مؤمن به سوی آن رخت سفر بندد. «لاتشد الرحال إلا إلی ثلاثة مساجد: المسجد الحرام، و المسجد الأقصی و مسجدی هذا.[۵]»
ترجمه: رخت سفر بسته نمی شود مگر به این سه مسجد: مسجد حرام، مسجد اقصی و این مسجد من(مسجد نبوی).
- *زیرا مسجد الأقصی مکان مبارکی است که سفر معراج پیامبر اسلام محمد صلی الله علیه وسلم از آنجا به سوی آسمان ها صورت پذیرفته است ، چنانچه الله متعال می فرماید: (سبحان الذی أسری بعبده لیلا من المسجد الحرام إلی المسجد الأقصی الذی بارکنا حوله)[۶]
ترجمه: پاک و منزه است کسی که بنده اش را شبی از مسجد الحرام به مسجد الاقصی که اطراف آن را برکت داده ایم برد.
- *زیرا امت اسلامی، امت واحد بوده و برادر هم می باشند، چنانچه الله متعال می فرماید:(إنما المؤمنون إخوة) یعنی مؤمنین برادر یکدیگرند. و بنا بر فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم مانند اعضای یک جسم اند که در صورت متألم بودن یک عضو، دیگر عضو ها در آرامش نمی تواند به سر برد. چنانچه پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرمایند:« مثل المؤمنین فی توادهم و تراحمهم و تعاطفهم کمثل الجسد إذا اشتکی منه عضو تداعی له سائر الجسد بالسهر و الحمی»[۷]
ترجمه: مثال مؤمنان در دوستی، ترحم و عاطفه نسبت به یکدیگر مانند جسد است که هرگاه عضوی از آن به درد آید همه اعضا با او در بیدار ماندن و دردمند شدن شریک میشوند.
- زیرا فلسطین سرزمین پیامبران است؛ چون هیچ پیامبری نبوده مگر اینکه یا در آنجا متولد شده، یا هم در آن سکونت گزیده است، یا هم به سوی آن هجرت نموده یا هم در آن به دعوت الی الله پرداخته است و یا هم در آن جا دفن شده است.
- زیرا فلسطین میراث انبیای این امت و امانت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم می باشد؛ پیامبران علیهم السلام یکی بعد از دیگری مسؤولیت امامت و عمارت آن را به عهده گرفته اند تا اینکه این تکلیف شرعی را رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در شب معراج با امامت شان در مسجد اقصی، عهده دار شدند.
- زیرا از تأمل و استقرای تاریخ وانمود میشود که سرزمین فلسطین در طول تاریخ محور کشمکش بین حق و باطل بوده و تا آن زمانی که حكمت الهی مقتضای آن باشد، ادامه خواهد داشت.
- زیرا اعاده حیثیت و مجد امت اسلامی و در عافیت ماندن آن رابطه مستقیمی با آزادی این مکان مقدس دارد، چنانچه فرموده از پیامبر صلی الله علیه و سلم روایت شده است که فرموده اند: «إذا فسد اهل الشام فلا خیر فیکم[۸]» ترجمه: اگر اهل شام به تباهی گرایید پس هیچ خیری در شما نخواهد بود.( و فلسطین قلب شام است) که مفهوم مخالف آن چنین خواهد بود: اگر اهل شام در رفاه و آسایش بود، شما هم در خیریت به سر خواهید برد.
و در اخیر این فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم را در قبال این وجیبه مهم خود نباید فراموش کنیم که می فرمایند: «ما من امرئ یخذل مسلماً فی موطن ینتقص فیه من عرضه و ینتهک فیه من حرمته إلا خذله الله فی موطن یحب فیه نصرته و ما من أحد ینصر مسلماً فی موطن ینتقص فیه من عرضه و ینتهک فیه من حرمتهإلا نصره الله فی موطن یحب فیه نصرته[۹].»
(هر مسلمانی که یاری مسلمان دیگری را در جایی که آبرو و حرمتش در خطر است ترک کرد، الله متعال وی را در جایی که دوست دارد به وی کمک شود و الله حمایتش کند، او را ترک می گوید. و هر مسلمانی که مسلمان دیگر را در جایی که آبرویش در خطر است و یا حرمتش زیر پا می شود،یاری دهد الله نیز وی را در جایی حمایت و کمک می کند که خود دوست دارد حمایت شود.)
میزان اثربخشی تحریم اسرائیل از جانب کشورهای اسلامی و حامیان فلسطین در سراسر جهان:
در پی جنایت های رژیم صهیونستی در نوار غزه، کشورهای اسلامی مانند سایر حامیان فلسطین در سراسر جهان در یک روند فزاینده و هدفمند به جنبش جهانی تحریم کالاهای اسرائیلی پیوستند.
در این مسیر، مسلمانان نه تنها کالاها و برند های اسرائیلی را تحریم کردند بلکه با توجه به حمایت آمریکا و برخی کشورهای غربی از رژیم صهیونستی، تولیدات و برندهای مختلف غربی نیز هدف تحریم های خودجوش مردمی قرار گرفتند.
در ادامه تلاش مردم و کشورهای مختلف اسلامی در این زمینه را ذکر می کنیم:
مصر:
برندهای اسرائیلی-غربی در مصر و اردن نفوذ زیادی داشته اند. اما جنگ غزه و کارزار تحریم این روند را هدف قرار داد. طبق گزارش های رسانه ای، شرکت های که هدف این کارزار قرار گرفته اند، مواضع طرفدار اسرائیل داشتند.
در مصر به دلیل اینکه محدودیت ها، احتمال حضور مردم در خیابان ها را کم کرده است ، حامیان فلسطین را بر آن داشته است که در شبکه های اجتماعی بگویند تحریم بهترین یا تنهاترین راه برای شنیدن صدای آنهاست.
«رهام حامد» ساکن قاهره و شهروند ۳۱ ساله مصری در این زمینه گفته است: «حتی اگر بدانم که این تحریم تأثیر بزرگی بر جنگ اسرائیل علیه فلسطین نخواهد داشت، اما این کمترین کاری است که ما به عنوان شهروندان ملت های مختلف می توانیم انجام دهیم. وی می افزاید که فست فود های زنجیره ای آمریکایی و برخی محصولات پاک کننده متعلق به اسرائیل و آمریکا مستقر در مصر را در فهرست بایکوت خرید خود قرار داده است.»
تحریم برخی شرکت های فست فود اسرائیلی و آمریکایی در مصر آن گونه بالا گرفته است که شرکت مکدونالد مجبور به انتشار بیانیه ای در زمینه شد و اعلام کرد که از اطلاعات نادرست در مورد موضع خود در قبال درگیری ها «ناامید» است و درهای این فروشگاهای زنجیره ای به روی همه باز است.
حتی صاحب مصری شعبات مکدونالد در مصر برای جلب حمایت های دوباره مردم این کشور اعلام کرد که حدود ۲۰ ملیون پوند مصری( برابر با ۶۵۰ هزاردلار) به غزه کمک کرده است. اما نه اطلاعیه و نه این بیانیه نتوانست درهای شعبه های مکدونالد را مانند سابق به روی مردم مصر باز نگاه دارد.
طبق گزارش های شبکه های اجتماعی، شعبه های رستوران زنجیره ای آمریکایی (کی اف سی) نیز در مصر پس از ۷ اکتوبر، خلوت و سکوت بی سابقه ای را تجربه کرده است. این دومین رستوران زنجیره ای بزرگ جهان پس از مکدونالد است که با بیش از ۲۲ هزار شعبه در کشورهای مختلف تا دسامبر ۲۰۱۹ فعالیت داشته است.
کویت:
طبق گزارش های شبکه اجتماعی، هفت فروشگاه اسرائیلی-آمریکایی از برند های(استار باکس، مکدونالد و کی اف سی) در شهر کویت تقریبا از مشتریان پیشین خود خالی شده است.
در این کشور در روش های سنتی با استفاده از بیلبوردها در خیابان ها و اتوبان ها، پیوستن به جنبش تحریم اسرائیل ترغیب شده است. به طور مثال در کنار یک بزرگراه چهار راه در شهر کویت، بیلبوردهای غول پیکر تصاویری از کودکان آغشته به خون را در بانداژ نشان میدهد که در کنار آن از مسلمانان خواسته شده تا به کالاهای برندهای اسرائیلی«نه» گفته شود.
در این بیلبوردها این سؤال مطرح شده است که آیا امروز با خرید یک کالای اسرائیلی به کشتن یک کودک کمک کردی؟
شعبه مکدونالد در کویت که صاحبان آنها کویتی اند در بیانیه ای اعلام کرد که به عنوان نهاد مجزا بیش از ۱۶۰ هزار دلار برای تلاش های امدادی در غزه ، اعطاء نموده است و در صفحه خود در شبکه های اجتماعی نیز مدعی شده است که دز کنار مردم فلسطین می ایستد!
ورود فناوری های جدید به عرصه بایکوت اسرائیل/بحرین و قطر
در منامه بحرین، بسیاری از جوانان باهوش مانند دیگر کشورها، فناوری ها را به عرصه کارزار بایکوت اسرائیل کشاندند. این جوانان افزونه های مرورگر، وب سایت های اختصاصی و برنامه های گوشی های هوشمند را به کار گرفتند که محصولات ممنوعه اسرائیلی را به راحتی شناسایی میکند. در قطر هم جوانان از همین روش استفاده کردند و ضمن تقویت روند مقابله فناوری تحریم شعبه های مکدونالد هم در این کشور در بیانیه ای اعلام کرد که متعهد شده است تا ۲۷۵ هزار دلار برای امداد رسانی به غزه بپردازد و شعبه های این کشور جدا از شعبه های فعال در اسرائیل است.
ترکیه:
همدردی با فلسطین در ادوار مختلف به بخشی از کارکرد سیاسی و فرهنگی فعالان و هواداران فلسطین در ترکیه تبدیل شده است. در جنگ کنونی در بسیاری از رستوران های ترکیه، محصولات کوکاکولا و نستله آشکارا از مینوی آن ها حذف شده است
همین طور در کشور های دیگر همچون اندونزیا و مالزیا اقدامات مشابه صورت گرفته و دست آوردهای خود را داشته است.
جمع بندی :
بسیاری از شرکت ها و برندهای مرتبط با اسرائیل و آمریکا در جریان تهاجم وحشیانه اسرائیل علیه مردم بی دفاع و محصور غزه هدف تحریم های گسترده فعالان و هواداران فلسطین در کشورهای اسلامی قرار گرفتند. استارباکس و مکدونالد سیلی از تحریم کالاهای اسرائیلی را بیشتر از همه تجربه کردند. آنچه که سبب شد تا این شرکت ها را وادار سازد که در قبال جنگ غزه اعلام موضع گیری کند.
به نظر میرسد کمپاین جهانی علیه کالاها و برندهای اسرائیلی –آمریکایی در جهان به ویژه کشورهای اسلامی روند مؤفقیت آمیزی را طی کرده است. یک کارمند دفاتر شرکت مکدونالد در مصر که نخواست نام اش فاش شود در گفتگو با یکی از رسانه غربی از کاهش قابل توجه فروش حداقل ۷۰ در صدی مراکز این فروشگاه در ماه اکتبر و نوامبر در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته خبر داد. به گفته وی این فروشگاه در مصر حتی برای تأمین هزینه های خود با مشکلات مواجه شده است. نکته حائز اهمیت دیگر این است که در کشورهای مانند مصر و اردن که دولت های آنها ده سال پیش با اسرائیل توافقنامه صلح را امضاء کردند نیز روند تحریم را به شدت تجربه کردند و نشان داد که توافقات روی کاغذ، مردم را از حمایت غزه دور نکرد.
نکته پایانی این که بسیاری از شرکت های آمریکایی یا اسرائیلی و یا حامیان اسرائیل نیز در کشورهای اسلامی در تیررس تحریم قرار گرفتند که( کی اف سی، پیتزا هات، برگرکینگ، و همچنین برندهای مانند کوکاکولا، پیپسی، ویکس و پوما) نیز از آن جمله می باشد.
تحریم کنندگان امیدوارانه میگویند که تحریم ها فارغ از آثار اقتصادی، در افزایش آگاهی و اقدام به موقع جامعه جهانی در جلوگیری از نسل کشی اسرائیل علیه فلسطینی ها تأثیر به سزایی خواهد داشت، به همین دلیل در سراسر جهان به جنبش علاوه بر کشورهایی اسلامی، حامیان فلسطین در سراسر جهان به جنبش تحریم کالاها و تولیدات اسرائیل پیوسته اند[۱۰].
كدام محصولات را تحريم كنيم؟
تحت این عنوان یک عده از محصولاتی که متعلق به اسرائیل و حامیان وی است و در کشور ما خرید و فروش میشوند، ذکر خواهد شد تا در بازشناسی آن ممد واقع شود:
- محصولات Nestle
- نوشیدنی های از قبیل کوکاکولا، پیپسی ، فانتا، میریندا، سپرایت، سیون آپ، مانستر، ریدبال..
- محصولات Surf excel
- محصولات Unilever
- محصولات Rexona
- محصولات Ponds
- محصولات Vaseline
- محصولات Sunsilk
- محصولات Axe
- محصولات Rafahan
- محصولات Clear
- محصولات Dove
- محصولات Lifebuoy
- محصولات Wall’s
- محصولات Comfort
- محصولات Knorr
- محصولات Lux
- بیسکویت Oreo
- چپس Lay’s
- PANTENE
- NOKIA
- Dettole
- Oral-B
- LOREAL
- GARNEIR
- Fair & Lovely
- stayfree
- gohnsons baby
- CNN
- veet
- CERELAC
- pampers
- Maggi
- NESCAFE
- CRUNCH
- Cadbury
- PARKER
- Kitkat
- SNAKERS
- Gillette
- ARIEL
- Aquafresh
- NIKE
- OLAY
- hp
- Microsoft
- intel
- CLINIQUE
- Levis
- TANG
- Cheetos
- Lipton
منابع:
[۱] – پایگاه خبری الجزیره
[۲] – ویکی پیدیا
[۳] – صفحه الجزیره
[۴] -محمد حسین محمدی، فلسطین سرزمین پیامبران، ص: ۲
[۵] – متفق علیه
[۶] -الإسراء: ۱
[۷] – متفق علیه
[۸] -صحیح الجامع، ح: ۷۰۲
[۹] -طبرانی، المعجم الکبیر، (۵/۱۰۵)، شیخ البانی این حدیث را حسن گفته است.
[۱۰] – صفحه انترنتی خبرگزاری مهر