اهمیت و ضرورت علم برای زنان از دیدگاه اسلام
زمانی که بحث در مورد اهمیت و ضرورت علم میشود و خصوصا برای زنان، بارزترین دلیلی که میتوان به جايگاه و اهمیت علم و دانش اشاره کرد، نازل شدن اولین آیت قرآن با کلمه اقراء است که خداوند متعال در اولین آیت و وحی بر پیامبر خود حضرت محمد مصطفی ﷺ را امر به خواندن نمود.
دین مقدس اسلام با توجه که به اهمیت علم و دانش دارد آموختن علم و دانش را برای هر مرد و زن مسلمان فرض کرده است.
زیرا اسلام علم را نور و جهل را ظلمت، علم را بینایی و جهل را کوری میداند.
وقتی علم از دیدگاه اسلام نور و بینایی است دستیابی به آن به هر مسلمان فرض است.
آیا میتوان گفت که از نظر اسلام تنها بر مرد ها لازم شده که ظلمت و تاریکی خارج شوند و به روشنایی برسند؟ و زنان در ظلمت و جهل و نادانی بمانند؟
در قرآن کریم آمده است:
«قل هل یستوی الاعمی والبصیر ام هل تستوی الظلمات والنور…
رعد(۱۳): ۱۶
بگو آیا چشم نابینای جاهل و دیده بینای عالم یکسان است؟ آیا ظلمات و تاریکی جهالت بانور علم و معرفت مساوی است؟
در آیه دیگر نیز آمده است:
«هل یستوی الذین یعلمون والذین لایعلمون انما یتذکر اولوا الالباب »
زمر(۳۹): ۹
آیا آنان که به سلاح علم مجهزند با آنان که با جهل و نادانی دست به گریبانند، با هم برابرند؟
در حدیثی نیز رسول الله ﷺ در باره اهمیت و تحصیل علم و دانش هم چنین فرموده اند:
«طلب العلم فريضة على كل مسلم》
(طلب علم برای مردان و زنان مسلمان واجب است)
اگر به زندگانی پیامبر گرامی مان حضرت محمدﷺ هم نگاهی بی اندازیم.
ایشان جهاد مقدس پیکار با بیسوادی را از خانه خود آغاز کرده بودند.
بلاذری با سند روایت میکند که هنگام ظهور اسلام در مکه تنها ۱۷ نفر با سواد بودند. و در این میان از یک زن قریش نام برده که در دوره جاهلیت مقارن ظهور اسلام خواندن و نوشتن میدانست.
و این زن همان زنی است که به دستور پیامبر اکرم ﷺ به حفصه همسر پیامبر کتاب آموخت. از این جریان معلوم میشود که پیامبر اکرم ﷺ برای همسران خود معلم زن انتخاب کرده بودند.
این عمل برای دختران و زنان دیگر الگو و نمونه های شد و دیری نپاید که در مدینه افراد باسواد افزون شد و آمار باسواد به طور چشم گیری بالا رفت.
و در ميان زنان و دختران تعدادی خواندن و نوشتن را یاد گرفتند.
و پیامبر اکرم ﷺ بخش اوقات خود را به آموزش زنان در مسائل دینی اختصاص دادند.
دختر پیامبر گرامی ﷺ و همسران وی در زمان حیات و پس از رحلت آنحضرت مبارک ﷺ مرجع در مسائل دینی و فقهی بودند و خانه ی هریک از ایشان به منزله مدرسه ی بود.
که بزرگان صحابی بسیاری از مسایل دقیق و مهم را از زنان پیامبر ﷺ می پرسیدند. به این ترتیب زن در روزگار پیامبر و صدر اسلام یکی از مصادر دانش و مورد تایید دین و پذیرش جامعه بود.
فتوحالبلدان بلاذرى، صص ۴۵۹-۴۵۸، طبع مصر.
زن در اسلام
«چه بسیار زنانی که در نزد خداوند به جهت علم و دین و استقامت و بصیرتشان از مردان بهترند. و هر کس به صفحات زنان صحابه و تابعین و علمای أمت بنگرد میداند که زنان نیکو و پاکی وجود دارند، و بر بسیاری از مردان ترجیح داده میشوند».
منبع: [نُور على الدرب للشيخ عبد العزيز بن باز رحمه الله (٢٢٠٨)
و همینگونه موارد زیادی در رابطه به اهمیت و ضرورت علم و دانش برای زنان از دیدگاه اسلام (قرآن و احادیث) ذکر شده است.
تأکید آیات قرآنی و احادیث نبوی رسول گرامی ﷺ برای فراگيري علم و دانش توسط هر مرد و زن مسلمان، بیان کننده اهمیت آن است.
چنانچه خداوند متعال جايگاه انسان دانا را از انسان نادان برتر و والا تر توصیف کرده است.
با دانستن اهمیت و جایگاه علم به ضرورت آن برای زنان اگر بپردازیم، میدانیم که آموختن علم نه تنها واجب است بلکه اسلام به مسئله تعلیم و آموزش به دید یک تکلیف مینگرد.
اسلام به موضوع علم همچون نماز و روزه مینگرد، آنرا در اولویت قرار میدهد؛ زیرا بدون علم نه عبادت صحیح میشود و نه هم اعتقاد راسخ میگردد.
و قابل ذکر است که زنان با سواد یک جامعه را با سواد میسازد، و مادران با سواد اطفال با دانش و تعلیم یافته برای جامعه تقدیم مینمایند.
️ نبیه “رحیمی”