مناجا ت در مسير دعوت

نویسنده: استاد مصطفی مشهور
ترجمه تلخیص: سعدیه حفیظ

قوت ارتباط با الله ـ جل جلاله ـ وایمان قوی و مستحکم، برای روندگان راه دعوت از ضروری ترین امور به شمار می رود تا بوسیله آن مرد دعوت و سپاهی عقیده گردیده توانایی گذار از موانع واجتناب از لغزش ها در مسیر دعوت را پیدا نماید و در خم و پیچ هایی که باعث انحراف از راه راست می گردد، دچار لغزش نشود. از آنجا که ایمان و قوت ارتباط با الله متعال از لوازم و اسباب کامیابی به شمار میرود ، در عرصه فقه دعوت از جایگاه خاص برخوردار بوده توجه ویژه ای بدان صورت می پذیرد.

بندگان الله پروردگار خود را در هر لحظه و هر وقت فرا میخوانند، اوتعالی نزدیک است، دعای دعا کنندگان را اجابت می کند، هرگاه که او را بخوانند، چون الله متعال فرموده است: «وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ» (چون استفسار کنند ترا بندگان من از حال من پس هر آینه من نزدیک ام قبول میکنم دعای دعا کننده را وقتیکه دعا کند مرا پس باید که فرمانبرداری من کنند وباید که بگروند بمن تا باشد که راه یابند) بقره۱۸۶

اما مناجات فضای خاص، روش وعبارات خاص خود را دارا است، به ویژه اگر در دل (حصه اخیر) شب با تهجد یکجا باشد، آنجا که خلوت با پروردگار، گریه و زاری دور از چشم و گوش در آرامی شب و در خواب مردم صورت میگیرد.
الله متعال میفرماید: “فراخوانید پروردگار خود را زاری کنان و پوشیده از- مردمان-“الاعراف ۵۵

در مناجات، قلب از غیر الله روی گردانیده خالصانه به الله متعال رو می آورد و خود را با لباس بندگی، در فضایی از احساس به ناتوانی وبیچاره گی باخواهش پناه ومدد از ذات قوی و غالب با ترس از اوتعالی و عذابش واعتراف به گناهان و کوتاهی ها در حقش، همراه با اصرار در طلب عفو بخشش مزین میکند. در مناجات حمد است و ثناء، شکر است و دعاء، درآن گرامی داشتن الله است و بزرگداشتن، تسبیح، تهلیل وتکبیر، در آن توکل و رجوع و استغفار است، در آن خواست هدایت و یاری است، همه راز و نیاز و پناه جستن و نصرت وتایید در دنیا، وکامیابی و سعادت در آخرت است. این همه در زیر چتر (یحبهم و یحبونه) یعنی آنها را دوست دارد و آنها او را دوست دارند، صورت میگیرد.
اگر شب بیداری ونیایش از امور لازم برای هر مسلمان باشد، پس برای فردی که راه دعوت را میگزیند، لازمتر بوده، نیازش بدان بیشتر می باشد. چه در شب بیداری آمادگی لازم برای فرد جهت برداشتن سختی ها ومشکلات راه دعوت وآنچه از صبر وعزیمت واراده نیاز دارد، می باشد. درشب بیداری تربیت نفس به غیر آنچه به آن انس گرفته است، می باشد. از قبیل خواب، گرمی و راحتی، در آن یاری جستن وتوشه طلب نمودن از الله جل جلاله، جهت اداء مسوؤلیت ها وامانتهای آن است.

الله متعال پیامبرش را در روز های اول دعوت به شب بیداری امر کرده به ثقیل بودن امانتی که بر دوشش گذاشته می شد اشاره نموده است وبیان کرده که با اداء تهجد کمک الهی جهت اداء این مسوؤلیت نصیبش میگردد.
همین گونه رابطه میان تهجد وتلاوت را واضح قرآن را بیان کرده فرمود: (ای مرد جامه به خود پیچیده! شبانگاه برخیز مگر اندکی، قیام نیم شب کن یا اندکی از نیم شب کم کن، یا اندکی برنیم شب بیفزای، وترتیل کن قرآن را به واضح خواندن، هر آینه ما نازل خواهیم کرد بر تو فرمانی دشوار را، هر آینه قیام شب زیاده تر است در موافقت زبان با دل و درست تر است در تلفظ الفاظ).مزمل ۱ –۶
مناجات غالبا منعکس کننده حالت روانی، احساسات وعواطف مناجات کننده میباشد که آن در قالب راز ونیاز وتعبیرات آشکار میگردد.

همانطوری که معلوم است راه دعوت مملوء از حادثه ها وتغییر اوضاع، لبریز ازدرد ها و امید هاست، درآن دعوت وارشاد است، تداوی روان ها و عادت ها است، در آن سختی ها و ضرر هاست، درآن بردباری واحتساب و جهاد و قربانی .کامیابی و شکست است و آزمون ها وابتلا ات .شرف و عزت است و محبت و فداکاری .شهادت و قربانی است و جنگ میان حق و باطل است وان شاءالله حاکمیت دین الله در زمین.
به خاطر اینهمه در میابیم که هر کسی که راه دعوت رابه پیش گیرد نیاز مبرم به مناجات با روش واسلوب ویژه اش دارد.
به جز الله چه کسی است تا به او پناه جوید و شکایتها و دردهای خویش را با او مطرح سازد و آنچه از خاطره ها در دوح وروانش خطور می کند به او باز گوید.
بجز الله چه کسی است تا در مرحله های راه دعوت مالال مال از سختی ها وتنهایی ها به او توسل جوید.
بجز الله چه کسی است تا به او پناه جوید از اینکه ترسش را امان دهد و خوفش را بزداید.
بجز الله چه کسی است تا او را فراخواند از اینکه گرفتاری هایش را بگشاید وغم و اندوهش را ببرد.
بجزالله چه کسی است تا در تاریکی های زندان مونس تنهایی هایش گردد.
جز الله چه کسی است تا درد شلاق و انواع عذابی که برجسمش میرسد را تخفیف دهد.
جزالله چه کس است تا آرامش را برایش فرود آورد و قلبش را درفضایی از ظلم و تاریکی سکون بخشد.
جز الله چه کس است تا او را در آموزن ها ،از وسوسه های شیطان و نفس در امان نگهدارد.
جز الله چه کسی است تا او را از منحرف شدن از راه دعوت و راه راست حفاظت نماید.
داعی چگونه به الله پناه نبرد در حالیکه جز به خواست و یاری او توان گذاشتن قدم در راه دعوت را ندارد.
چگونه به صورت دوامدار به الله پناه نبرد در حالیکه اگر الله لحظه یی او را به نفسش واگذار کند گمراه ومنحرف میگردد.
چگونه به الله پناه نجوید در حالیکه او نیازمند به الله متعال و الله ذات بی نیاز است.
چگونه به الله پناه نجوید در حالیکه او ناتوان و الله توانا است.
چگونه به الله پناه نجوید در حالیکه اوگنهکارومقصر در حق الله والله ذات بخشنده وتوبه پذیرو مهربان است.
چقدر نیاز مند است آنکه راه دعوت را می پیماید تا الله متعال بر قلبش دست نوازش بکشد واز بیماری های قلبی پاکش نماید، تا قلب او خالص، سالم وپاکیزه گردد.
چقدر نیازمند است به اینکه الله متعال در دل شب به او نگاه رضایت و پذیرش کند.
چقدر نیازمند است به اینکه الله متعال دروازه های رحمت اش را به او بگشاید.چه اگر الله رحمت خود را از او باز دارد هیچ کامیابی و رستگاری نصیبش نمیگردد.
چقدر نیازمند است به اینکه الله متعال دست عطوفت خویش را بر قلب او بگذارد و زنگ ها و قفل های قلبش را بزداید، تا نور قرآن بر قلبش پرتو افشانی کند.
چقدر نیاز مند به مناجات و نیایش پرودگارش است از اینکه توشه ایمان را نصیبش نماید تا او را در سختی ها و لغزشگاه های راه یاری کند.
چقدر روح ها هنگامیکه تشنه میگردند، نیاز دارند تا سیرابی را در رابطه با اصل که از او در این ظرف خاکی وفانی دمیده شده اند بیابند.
باید گفت که برای فعالیت در راه دعوت اهلیت اداری و دقت درتنظیم و حرکت کفایت نمیکند تا آنکه با توشه روحی بل برتری آن توأم با قوت رابطه با الله همراه نباشد؛ همان است که دعوتگر را اهل توفیق می گرداند و از اشتباه و انحراف نگهش میدارد و مناجات وسیله برای جلب این زاد است.
فعالیت در مسیر دعوت بر کسب قلب ها و تزکیه نفس ها متکی است. هیچ فردی قادر به این کار نمیگردد جز آنکه توشه بردارد تا بر دیگران ببخشد.
فعالیت در راه دعوت برای داعی لازم میگرداند تا بعد از هرمدت عمل و دست آورد خود را به ذاتی که همه امور در دست اوست و بر عملش پاداش میدهد عرضه کند.از او الهام پذیرش آنچه از عمل نیک که برایش توفیق انجامش را داده بود بخواهد، وازکوتاهی اش طلب آمرزش نماید، از اوهدایت راه راست و یاری طلب دارد، چقدر زیبا است که اینهمه در سایه مناجات وبدون واسطه تحقق پذیرد.
در جریان فعالیت در مسیر دعوت بعض اوقات شیطان داخل میگردد.در میان افراد تنش ها را به گونه ای به میان میاورد که گاهی اصلاح آن مشکل میگردد. و از این وضعیت قلب های صادق و راست ذوب می شوند . پس کیست بجز الله تا به او از وسوسه های شیطان پناه برد؛ میان قلبها الفت اندازد ومیان شان صلح بیاورد.
بخاطر اینهمه مناجات در مسیر دعوت از اهمیت برخوردار است.
پرودگارا!
با وجود ظلم و تاریکی، امید قلب های ما را پر نموده است و باورداریم که آینده ازدین اسلام است وکلام گرامیت را مصداقیت بخشد :”اوست آن که فرستاد پیغمبر خود را به هدایت و دین راست تا غالب کندش برهمه ادیان، وخداوند بر اظهار حق بسنده است” فتح۲۸٫
ومیدانیم که سنت ها و قوانین تو متحقق میگردد ودر سخنت آمده است : ” وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا »
پس یارب! مارا اهل آن بگردان تا رمز حق باشیم، که با آن با طل و اهل آن زدوده میگردد.
پروردگارا! از تومی طلبیم تا ما و برادران ما را از فتنه های آنچه آشکارو آنچه پنهان است نگه بدار، تا اینکه تو را ملاقات نماییم در حالیکه از ما خرسند باشی.برای ما شهادت در راهت را نصیب فرما تا ما را با انبیا، صدیقین، شهداء و صالحین محشور بگردانی .
پروردگارا! ما از تو فردوس برین میطلبیم.
پروردگارا! از تو یاری می جوییم پس ما را یاری ده، از تو به تو پناه می جوییم ما را پناه ده، از تو پیروزی و نصرت می خواهیم ما را پیروز گردان و ما را لحظه یی به نفس های خودمان فرو مگذار، ای بهترین سرورو مددگار.آمین