عید سعید فطر
✨
ترتیب دهنده: نادره «یوسفزی»
تأملی بر فلسفه و فضیلت عید سعید فطر
اولین روز ماه شوال سال قمری در اسلام عید فطر نامیده شده است، یعنی یک روز بعد از رمضان. عید سعید فطر یکی از دو عید بزرگ «عید سعید فطر و عید سعید اضحی» در سنت اسلامی است، که در میان مسلمانان از جایگاه و حرمت فوق العاده ای برخوردار است.
تاریخچه این عید به سال دوم هجری برمیگردد. از آن سال تا به الآن مسلمانان این روز را جشن گرفته اند.
نامش به این دلیل عید فطر نامگذاری شده که روزه داران اولین روز خود را پس از رمضان افطار میکنند. و ظاهر قضیه نشان میدهد که: که این عید متعلق به مسلمانان و مخصوصا روزه داران استو ولذا اسلام به حرمت این عید روزه گرفتن را دراین روز حرام فرموده است، تا در جشن مؤمنان خللی ایجاد نشود.
مفهوم عید در فرهنگ اسلامی
واژه عید در اصل از از فعل عاد «عود» یعود اشتقاق یافته است. و معانی مختلف و متعددی برای آن ذکرکرده اند.
۱: خوی گرفته.
۲: هر چه باز آید از اندوه و بیماری و غم و اندیشه و مانند آن …
۳: روز فراهم آمدن قوم.
۴: هر روز که در آن، انجمن یا تذکار فضیلت مند یا حادثه یی بزرگی باشد.
گویند: از آن رو به این نام خوانده شده است که هر سال شادی نوینی باز آرد.
۵: ابن منظور در لسان العرب گفته است که: اصل واژه عید از «عادة» است. زیرا آنان – قوم – بر جمع آمدن در آن روز عادت کرده بودند.
۶: به گفته ازهری: عید در نزد عرب زمانی است که در آن شادی ها و یا اندوه ها باز میگردد و تکرار میشود. این اعرابی آنرا منحصر به شادی ها دانسته است.
۷: واژه عید تنها یکبار در قرآن بکار رفته است:
{اللهم أنزل علینا مائدة من السماء تکون لنا عیدا لأولنا و ءاخرنا و آیة منک}المائدة -۱۱۴-
در تفسیر این آیه گفته شده است، که: (که عید در لغت از ماده -عود- به معنی بازگشت است، و لذا به روزهای که مشکلات از قوم یا جمعیتی بر طرف میشود، و بازگشت به پیروزی ها و راحت های نخستین میکند؛ عید گفته میشود.)
۸: در اعیاد اسلامی به مناسبت اینکه: در پرتو اطاعت و عبادت های که در ماه مبارک رمضان انجام شده، و یا ادای فریضه حج – صفا و پاکی فطری نخستین به روح و جان باز میگردد و آلودگی های که خلاف فطرت است، از میان میرود؛ عید گفته میشود.
آداب و سنن عید فطر
- تکبیر در روز عید: در ابتدای غروب خورشید آخرین روزماه رمضان تا پایان نماز عید و به نص آیه {و لتکملوا العدة و لتکبروا الله علی ما هداکم} شروع میشود، و رسول الله “ص” آخرین وقت آنرا پایان نماز عید مشخص کردند، طبق حدیثی که از رسول الله “ص” نقل شده است.الفاظ تکبیره که از صحابه ثابت شده است. (الله أکبر الله أکبر الله أکبرکبیرا) و (الله أکبر الله أکبر لا اله إلا الله ، الله أکبر و لله الحمد) و به جزاین، الفاظ دیگری که درمساجد جهان گفته میشود صحیح نیست و ثابت نشده است.
- غسل کردن برای نماز عید – و پوشیدن بهترین لباس ها – واستعمال خوشبویی.
خوردن چند دانه خرما قبل از خروج برای نماز عید. - تکبیر گفتن در راه به رفتن به مسجد ، و اصحاب کرام صدای خود را دراین تکبیر بالا میبردند.
- تغیر مسیر رفت و برگشت (رفتن از یک راه به مصلی و برگشت از راه دیگر).
- اداء نماز عید در مصلی یکی از سنت های رسول الله (ص) است ولی اگر ضرورت و یا عذری باشد میتوان در مسجد خواند.
- رفتن زنان ، کودکان ، دختران باکره و زنان قاعده به مصلی، بخاطری مشاهدهء کار نیک و دعوت مسلمانان، و زنان قاعده ، از مصلی کناره میگرفتند، چنانچه رسول الله (ص) میفرماید : {عن ام عطیه الانصاری(ض) قالت امرنا – و فی روایة امرنا – تعنی رسول الله(ص) ، ان نخرج فی العیدین العواتق و ذوات الخدور، و أمر الحیض أن تعتزل مصلی المسلمین}. متفق علیه .
ترجمه : از ام عطیه (رض) روایت است که گفت : که امر شدیم از جانب رسول الله(ص) که در روز عید دختران بالغه و آنهای که در خانه های شان پرده نشین هستند با خود به عیدگاه بیرون ببریم . - خواندن نماز عید سنت مؤکده است. و مستحب است که نماز عيد در مصلی خوانده شود، زیرا که رسول الله (ص) در مصلی نماز میخواندند.
- گوش دادن به خطبه بعد از نماز عید .
- تبریک و تهنیت گفتن به یکديگر : از جبیر ابن نفیر روایت شده که اصحاب رسول الله(ص) هنگام که روز عید همدیگر را ملاقات میكردند به یکدیگر میګفتند : (تقبل الله منا ومنکم صالح الاعمال) یعنی خداونداز ما و شما عمل صالح را قبود نماید. قال الحافظ ابن حجرالعسقلانی (ح) اسناده حسن .
از بدعت های روز عید :
- تکبر گفتن به الفاظی که از اصحاب کرام روایت نشده باشد.
- تکبیر گفتن در مسجد به صورت جماعی و به صورت دو گروه ، گروه اول تکبیر میکند و ګروه دوم پاسخش را میدهد. اصل اینست که هر فردی به تنهایی تکبیر کنند.
- زیارت قبور در روز عید و تقدیم کردن حلوا و گل بروی قبرها .
- تبادله کردن کارتهای تبریکی عید در این روز. این کار از عادات و رسوم نصاری است.
از منکرات روز عید :
- مصافحه و دست دادن بین زنان و مردان نامحرم و ایجاد اختلاط.
- اصراف و زیاده روی در تمام موارد خصوصاً در لباس ، و باید این اموال برای فقراء و نیازمندان صرف شود، مخصوصاً کسانی که به کمک و یاری نیاز دارند .
- گسترش پدیدهء آتش بازی و بازیهای قمار در برخی از کشورها در روز عید به ويژه در کودکان ، و این کار از گناهان بزرگ است و باید از آن خود داری شود .
هشدار مهم:
عید سعید فطر و عید سعید قربان تنها عید اسلامی و مشروع برای مسلمانان است ، و به جزاین دو عید سائیر روزهای خاص که عید نامیده شده و جشن ګرفته میشود در اسلام و شریعت محمدی ریشه ئي ندارند .
چنان که رسول الله(ص) فرموده اند: {ان لکل قومٍ عیداً و لنا عيدان الفطر والاضحی} .
ترجمه : هر قومی یک عید (جشن) دارد و ما دو عید (دو جشن) داریم جشن عید فطر و جشن عید قربان . و مسلمان وظیفه دارد که در چارچوب شریعت محمدی عمل نماید .
عیدکم مبارک
تقبل الله منا و منکم صالح الأعمال