ويژگيهاي نهاد خانواده مسلمان
دوکتور وهبة الزحيلي
خانواده مسلمان خانوادهاي است كه پايبند مقررات شريعت الهي و خلاق و آداب اسلامي ميباشد و براي به دست آوردن خير و منافع اين دنيا و دنياي پس از مرگ تلاش مينمايد و براي زندگي در جامعهاي سالم با روشي هوشيارانه و اسلوبي آرام براي تحقق سربلندي دنيا و سعادت آخرت از هيچ سعي و تلاش فروگذار نمينمايد.
به همين خاطر خانواده مسلمان هميشه ميان آرمانگرايي و واقعبيني و ديدگاه فراگيري و جزئينگري و عوامل ثابت و متغير تعادل لازم را فراهم مينمايد.
در عرصه آرمانگرايي و واقعبيني، خانواده مسلمان تلاش ميكند كه از زندگي خوب و سالم و درآمدي كافي و آيندهاي روشن و در حال ترقي برخوردار باشد و خير و سعادت خويش را در عملي نمودن مسئوليتهاي ديني و احكام اسلامي ميداند و هيچ يك از رهنمودهاي قرآن و سنت را به دست فراموشي و بيمبالاتي نميسپارند.
آنان از همان روزهاي خواستگاري و نگاههاي پاك و تفاهم ابتدايي با نشستها و ديدارهاي صريح و صادقانه و به دور از شك، شبهه و فريبكاري سنگ بناي سعادت خود را در زمين استوار مينمايند و تواناييها و ويژگيها، تناسب و شايستگي ميان دختر و پسر را مورد توجه قرار ميدهند و هر يك از آنان به مسئوليتهاي فطري و اجتماعي خويش عمل ميكنند و مرد از طريق كار و تلاش مخارج زندگي را فراهم مينمايد و زن به اداره امور منزل و سرپرستي فرزندان ميپردازد. در خانواده مسلمان مرد براساس مشورت، بررسي، تعاون و هماهنگي ـ كه اساسي سالم براي هرگونه زندگي اجتماعي است ـ قوامت، سرپرستي و نظارت را بر دوش دارد.
اساس روابط زن و مرد بر اطمينان متقابل و در كلام و معاشرت براساس اعتبارات انساني ارزشمند رفتار مينمايند. در رابطه با هزينههاي زندگي از ريخت و پاش پرهيز نموده و راه اعتدال را در پيش ميگيرند، و زن شوهرش را به خريداري چيزهايي كه با درآمد او سازگاري ندارد مجبور نميكند و مرد نيز همسرش را به كارهايي كه در حد توان و استعداد او نيست مجبور نمينمايد و درحالت بيماري و بارداري و عادت ماهيانه او را مورد مراقبت قرار ميدهد.
معيار اين روابط مشترك براساس: ميانروي در جدي بودن، قاطعيت، تسامح، نرمش، عشق، متابعت، احترام متبادل، معرفت، تجمع مخاطر و مشكلات و پرهيز از افراط و تفريط و تلاش براي جلب رضايت خداوند است.
رعايت اعتدال در زمينه «فراگيري و جزئينگري» بدين معناست كه خانواده براي سر و سامان دادن به امور خود به صورت گام به گام عمل نمايد و كاخ زندگي خود را مرحله به مرحله بسازد و براي رسيدن به آرزوها و اميدهايش نخواهد كه راه يك ساله را يك روزه طي كند و به اندك و حداقل هم قناعت ننمايد و مبناي روابط خود را با خويشاوندان براساس روشي مطلوب و جدي و در عين حال واقعبيني و آرمانگرايي، پايهريزي كند.
اما در رابطه با مراعات «ثوابت و متغيرات»: خانواده مسلمان به اصول و ارزشها و روشهاي قطعي و ضروري اسلام احترام ميگذارد، و در عين حال اوضاع، احوال، تحولات زمان و مخاطر آينده را مورد توجه قرار ميدهد و عقد ازدواج را در دفاتر رسمي حكومت به ثبت ميرساند و خود را به مراعات و ضرورت رضايت طرفين ازدواج و در حضور شهود ملتزم ميداند و در مورد مسائل مادي از توقعات بيش از حد پرهيز مينمايند و حدود و موازين شريعت خداوند را زيرپا نمينهند.