نقش ارتباطات مؤثر در دعوت الی الله
تعریف ارتباط: عبارت از جریان پویایی که در آن تبادل اطلاعات صورت میگیرد و یا فرآیند ارسال و دریافت پیام به صورت کلامی یا غیر کلامی.
تعریف ارتباط مؤثر: رابطه ای است که در آن طرف مقابل پیام را با حداکثر دقت ممکن دریافت و درک میکند. برقراری ارتباط اولین ضرورت یک زندگی اجتماعی است. ارتباط پدیده است که طی آن اطلاعات منتقل میگردد. اگراطلاعات به نحوی انتقال یابد که در ذهن فرستنده و گیرنده یک معنای واحد شکل گیرد میتوان گفت ارتباط کامل بوده است. ارتباط امر اجتناب نا پذیر است که تمام افراد جهان خواسته یا ناخواسته با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند. ارتباط مؤثر لازمه رشد اجتماعی است.
هدف ارتباط: هدف اصلی ارتباط انتقال صحیح و کامل معنا است.
معنی: یک مفهوم درونی است که در ذهن افراد جای دارد.
عناصر اصلی ارتباط: کلامی و غیر کلامی میباشد.
افزار ارتباط: کتبی و شفاهی میباشد.
در زندگی اجتماعی همه انسانها با هم در ارتباط هستند و هیچ امری در زندگی بدون ارتباطات تحقق نمی یابد زیرا از طریق ارتباطات نیازمندی های همدیگر را رفع میکنند هرگاه ارتباطات به نحو درست آن تنظیم نگردد مانع رسیدن به اهداف شده و در جامعه مشکلات بوجود می آید.
زمانیکه در زندگی اجتماعی این موضوع تا این حد دارای اهمیت باشد پس ارتباطات مؤثر در دعوت الی الله به وجه احسن، دارای نقش عمده و اهمیت بسزا میباشد .
ارتباطات مؤثر در دعوت الی الله شامل چندین عامل کلیدی میباشد:
۱- شناخت مخاطب
۲- صداقت و اعتماد
۳- استفاده از زبان که مخاطب آن را میفهمد
۴- استفاده از وسایل
۵- شنیدن سخنان مخاطب
۶- پذیرفتن نظریات مخالف
۷- نمونه های عملی
۸- داشتن اخلاق حسنه
۹- تأمل و تدبر
الله متعال، پیامبران علیهم السلام را از جمع همه امور به دعوت الی الله برگزیده، همه روش های دعوت را به آنان تعلیم داده است. چنانچه الله متعال در سوره نحل آیه ۱۲۵ میفرماید : «ادع الی سبیل ربک بالحکمة و الموعظة الحسنة و جادلهم بالتي هي أحسن إن ربك هو اعلم بمن ضل عن سبيله و هو اعلم بالمهتدين».
ترجمه: بخوان به راه پروردگارت به حکمت و پند نیکو و گفتگو کن با آنها به روش که نیکوست هر آیینه به تحقیق پروردگار تو دانا است به کسیکه گمراه میشود از راه او (دین او) و او داناست به هدایت شونده گان.
این آیه توضیح میدهد که در دعوت به دین باید از حکمت و تدبر در انتخاب کلمات و روش های ارتباطی استفاده شود تا پیام به بهترین شکل به مدعوین انتقال داده شود.
در سوره طه آیه ۴۴ برای موسی و هارون ( علیهم السلام) میفرماید: «فقولا له قولا لینا لعله یتزکی او ان یخشی»
ترجمه: و به او سخن نرم بگویید شاید پند پذیرد یا بترسد.
در این آیه مشاهده میکنیم الله متعال برایشان در هنگام دعوت شخصیکه ادعای الوهیت دارد توصیه به سخنان لطیف مینماید. همچنان در آیه ۱۵۹ سوره آل عمران برای رسول الله صلی الله میفرماید: فبما رحمة من الله لنت لهم و لو كنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولك فاعف عنهم و استغفرلهم ز شاورهم في الامر…
ترجمه: پس به سبب رحمت از جانب الله متعال برای آنها نرم خو شدی و اگر تند خو و سخت دل میبودی مردم از اطراف تو پراگنده میشدند پس از بدی آنها بگذر و برای آنها طلب آمرزش کن و در کارها با آنها مشوره نما…
در این آیه ارتباطات مؤثر را بیان مینماید که اخلاق نیکو داشتن عفو و گذشت مغفرت و مشوره در امور از جمله آنها میباشد با توجه به تمام آنچه که تا اینجا بیان گردید بشکل عملی در سیرت پیامبر صلی الله علیه و سلم در میابیم بعد آغاز نزول وحی در غار حرا مراجعه پیامبر صلی الله علیه و سلم به حضرت خدیجه ( رضی الله عنها)، دعوت خویشاوندان، مدت دعوت مخفی، تعیین دارالارقم منحیث محل دعوت، آشکار ساختن دعوت، بستن پیمان های عقبه، هجرت بسوی مدینه، تأسیس اولین مسجد منحیث محل تجمع مسلمانان و پخش دعوت، بستن پیمان اخوت میان مهاجرین و انصار، تعدد زوجات، تأسیس دعوت اسلامی در مدینه، ارسال نامه به پادشاهان و دعوت آنها به دین مقدس اسلام مشاهده گردیده و تأثیر آنها در دعوت الی الله بشکل همه جانبه واضح میگردد و هر داعی با در نظر داشت همه این موارد بشکل علمی و عملی میتواند نقش ارتباطات موثر در دعوت الی الله را ببیند.
حلیمه “حلیمی”