جایگاه زن در پیشرفت و ترقی جامعه

«الحمدلله و الصلاة و السلام علی اشرف الانبیاء و المرسلین و علی اصحابه اجمعین الی یوم الدین»
انسان در تفکر اسلامی از احترام و کرامت برخوردار بوده و از جهت آبادسازی و عمران زمین و نشر خیر و خوبی خلیفه خدا بر روی زمین محسوب می‌شود: «و إذ قال ربک للملائکة إنی جاعل فی الأرض خلیفه» بقره/۳۰ و خداوند این اکرام و احترام را فضلی از جانب خود برای بنی‌آدم دانسته تا او نیز در چارچوب بندگی و عبادت پروردگارش، فرامین او را بجا آورده و در تطبیق دین و شریعت او بر روی زمین کوشا باشد. همین وظیفه و مسؤولیت انسان سبب شده تا او از بسیاری از مخلوقات دیگر برتری یابد: «ولقد کرمنا بنی آدم و حملناهم فی البر و البحر و رزقناهم من الطیبات و فضلناهم علی کثیر ممن خلقنا تفضیلا» اسراء / ۷۰
زنان نیمی از جامعه‌ی اسلامی زمان پیامبر صلی الله علیه و سلم و خلفای‌ راشدین رضی الله عنهم را نیز تشکیل می‌دهند. لذا جامعه نباید نصفی از توانایی خود را تعطیل یا با ظلم و ستم، حقوق آنان را پایمال کند.
بنابراین اسلام زن را چطور از دخالت مستقیم در امور سیاسی و اجتماعی دور نگه می‌دارد؟! در حالی که او خود زن را برای ایفای نقش اجتماعی و پرورشی ـ که سیاست غیرمستقیم می‌باشد ـ نامزد می‌نماید، تا همچون یک همسر یا مادر نسل جدید، ‌خواسته‌ها و دیدگاه‌های خود را در نسل آینده تحقّق بخشد و براساس باورها و اندیشه‌های خود، آنها را تربیت نماید. زن در اسلام «زن نیز مانند مرد مسئول است. در مورد بندگی خداوند متعال و تلاش برای برپاداری و اقامه‌ی دین و ادای واجبات، اجتناب از محرمات، پایبندی به حدود، مرزهای شریعت و دعوت دیگران به سوی دینداری (امر به معروف و نهی از منکر) دارای تکلیف و مسئولیت است.
• پیامبر گرامی می‌فرماید: [ إنَّمَا النِّسَاءُ شَقائقُ الرِّجَالِ ] یعنی: «همانا زنان همتای مردانند.» قرآن، مسئولیت و ادراه‌ و اصلاح جامعه را بر عهده‌ی هر دو جنس مرد و زن قرار داده است. از نظر اسلام به چنین مسئولیتی «امر به معروف و نهی از منکر» می‌گویند. خداوند در سوره توبه آیه ۷۱ می‌فرماید: «مردان و زنان باایمان دوستان یکدیگرند که (انسان‌ها) را به کارهایی پسندیده وا می‌دارند و از کارهایی ناپسند باز می‌دارتد و نماز را برپا می‌دارند و زکات می‌دهند و از خداوند و پیامبرش فرمان می‌برند. آنان که خداوند به زودی مشمول رحمتش قرار خواهد داد.» قرآن کریم پس از این که به بیان ویژگی‌های منافقان می‌پردازد و می‌فرماید: توبه/۶۷ «مردان و زنان منافق همانند یکدیگرند و به کار ناپسند وا می‌دارند و از کار پسندیده باز می‌دارند.» وقتی زنان منافق، برای ایجاد فساد و تباهی در میان جامعه دوش به دوش مردان منافق تلاش می‌کنند، بر زنان مؤمن نیز واجب است که دوش به دوش مردان برای اصلاح جامعه از هیچ کوششی کوتاهی ننمایند. در عصر نبوّت، زنان نقش خود را به خوبی بلند شد، صدای خدیجه (رضی الله عنها) ادا می‌کردند. اولین صدایی‌که در تصدیق و تأیید پیامبر و اولین کسی‌که در راه اسلام جانش را فدا کرد، سمّیه مادر عمّار و همسرش یاسر در غزوه‌ی اُحُد بودند؛ و فراتر از آن بعضی از زنان را می‌یابیم که همراه پیامبر و حنین به جنگ و نبرد پرداخته‌اند. امروز علمانیون و مکتب سکولاریست‌ها با بهره‌گیری از مسأله‌ی حقوق زن به ترویج بازار خود پرداخته‌اند؛ و می‌کوشند پاره‌ای اتهامات ناروا را به اسلام بچسبانند که دین اسلام از آن مبرّا است. از جمله اینکه می‌گویند: «اسلام به زنان ستم می‌کند و اجازه نمی‌دهد که استعدادها و توانایی‌های و خلاقیت های آنها شکوفا شود»حق اشتراک در اصلاح امور جامعه که از مهمترین و بازترین حقوق اسلامی زن مسلمان می‌باشد. «المومنون و المومنات بعضهم أولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و یقیمون الصلاة و یؤتون الزکاة و یطیعون الله و رسوله اولئک سیرحمهم الله ان الله عزیز حکیم» توبه/۷۱ که البته از جهتی به حیث مسوولیتی اسلامی نیز برای زن مسلمان به شمار می‌آید. زیرا در نظام اجتماعی اسلام مسوولیت اصلاح جامعه به دوش فرد گذاشته شده به این معنی که هر فرد اعم از زن و مرد برای بهبود و اصلاح جامعه در حد توان خود باید تلاش کند و برای داشتن یک جامعه صالح و سالم به هم یاری رسانند. « تعاونوا علی البر والتقوی » مائده/۲
از آنجا که زن نقش عظیمی در جامعه دارد باید به تثبیت حقوق وی خاصتاً حق حضور اجتماعی و سهم‌گیری وی در اصلاح جامعه با درنظرداشت فرامین الهی به دور از هر نوع تعصبی به درستی توجه شود؛ زیرا زن به عنوان مربی، مادر، همسر و خواهر می‌تواند در جهت‌دهی جامعه به سوی رشد و تعالی یا انحطاط و لاابالی‌گری نقش بسیار مؤثری داشته باشد زنان نیروی بالقوه یک جامعه هستند، نیرویی که در هر عرصه نقش بسزائی دارد، خصوصاً در قسمت تربیت و پرورش نسل بشر، ثبات و استحکام خانواده و جامعه؛ زیرا که زن تحصیل کرده دارای مهارت و توانایی‌های لازم است و به مراتب مدیریت بهتری در نظام خانواده دارد.
نخست باید زنان را باتوجه به مسوولیت شان در امور جامعه سهیم بسازیم، چون سهیم شدن زنان در اموری که مورد نیاز جامعه است و سازگار با روحیه‌ی زنان می‌باشد، موجب توسعه‌ی جامعه می‌گردد. در غیر آن، جامعه دچار بی ثباتی، بی نظمی ، عقب‌مانی و … خواهد شد. باید در افکار مان از طریق آگاهی‌دهی دینی و فهم اصیل از اسلام تغییر ایجاد کنیم؛ چرا که در جامعه‌ی افغانی ما، زنان با برخی از مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کنند باعث نقض حد اقل حقوق انسانی و شرعی برایشان گردیده است
باید به خاطر داشت که زن عنصر مهم در حیات و سعادت انسانی است؛ لذا خود زنان، مردم، نهادهای دولتی و غیر دولتی، به ویژه علماء به حیث رهبران جامعه و مجریان قانون الهی اند، که نقش کلیدی و نفوذ اساسی و تاثیر گذار در قسمت معرفی درست نقش و جایگاه زنان بصورت عملی دارند. جامعه ای با زنان مسلمان آگاه، توانمند و شجاع که رسالت خویش را می شناسند، تلاش می کنند می تواند آینده ای روشن داشته باشد.

نگارنده: آرزو “عزیزی”