سوء تأثیر انترنت و شبکه‏ های ‏مجازی بر جوانان

نگاشت: سوما نظری

چکیده

انترنت یا شبکه بین المللی یکی از عجایب مخترعه عقل بشر است که در فضایی مجازی ارتباطی گسترده را در میان افراد بشر برقرار ساخته و وسیله تبادل افکار و اطلاعات در میان آنها می‏باشد. با تمام خوبی‏های ‏این شبکه‏ها ‏گاه استفاده از آن‏ها ‏به جای مفید بودن، اثرات سوئی را در کاربران خود به جای می‏گذارد، که بیشتر ناشی از عدم درک درست از نحوۀ استفاده ازین شبکه‏هاست. برای همین، بزرگان خانواده مکلف اند از کارهای فرزندان خویش آگاه بوده و به طور معقول بدون اعمال فشار، به کنترول همه فعالیت‏های ‏شان در شبکه‏های ‏اجتماعی بپردازند. این پژوهش نگاهی به اثرات منفی انترنت به ویژه شبکه‏های ‏اجتماعی دارد؛ در ضمن اشاراتی به مفاهیم بنیادینی چون؛ انترنت و فضای مجازی خواهد داشت.

کلمات کلیدی: انترنت، شبکه‏های ‏مجازی، حسن استفاده، سوءاستفاده.

مقدمه

قبل از ورود هرگونه فن آوری به یک جامعه باید بسترهای فکری، فرهنگی و کاربردی آن فناوری فراهم شده باشد، در غیر آن ممکن است همان فن آوری به جای سود، متضمن آسیب‏هایی به افراد آن جامعه گردد. در صورت عدم وقایه و بروز آسیب‏ها ‏باید به آن توجه جدی شود؛ انترنت و شبکه‏های ‏اجتماعی یکی ازین فن آوری هاست.

ضرورت توجه به آسیب‏هایی ‏که از طریق استفاده سوء از شبکه‏های ‏فضایی گریبان‏گیر کاربران می‏شود، بستری برای این مقاله فراهم ساخت، این پژوهش با روش کتابخانه یی و تحلیلی انجام شده تا با آشنایی و شناخت مضرات سوء استفاده ازین شبکه‏ها ‏پژوهشگران را به پیشنهاد و تحلیل راهکارهایی کارا، وادارد.

انترنت

 انترنت یک اشتراک است (۴: ۸)، یا انترنت اختصار کلمات (international network) است و به شرکت‏هایی ‏اطلاق می‏شود که خدمات انترنت را در جهان ارائه می‏کنند(۴: ۹)، به بیان ساده‌تر، انترنت را می‌توان به یک شرکت خدمات دهنده بسیار عظیم تشبیه کرد که از اطلاعات فراوانی برخوردار است و این اطلاعات به صورت هم زمان توسط میلیاردها انسان مورد استفاده قرار می‌گیرند. انترنت اساساً یک شبکه است که دیگر شبکه‌های کوچک‌تر را به هم متصل می‌سازد.

انترنت در هرات درست بعد از سقوط حکومت طالبان به وجود آمد البته قبل از حکومت طالبان هم وجود داشت؛ چنانچه تاریخ دقیق آنرا می‏توان در سال ۱۹۹۵ دانست؛ زیرا انترنت برای نخستین بار در همین سال در دفتر سازمان ملل مورد استفاده قرار گرفت و بعدها به دسترس مردم قرار گرفت (۴: ۳۷).

فضای مجازی

فضای مجازی برای نخستین بار توسط ویلیام گیمبسون کانادایی در سال ۱۹۸۲ مورد استفاده قرار گرفت؛ او این فضا را فضایی تخیلی می‏داند که از اتصال ‏کمپیوتر‏‏هایی ‏پدید آمده است که تمامی انسان ها، ماشین‏ها ‏و منابع اطلاعاتی در جهان را به هم متصل کرده اند(۷: ۵)، این فضای مجازی با دنیای واقعی پیوند خورده و در آن دگرگونی‏های ‏جدیدی می‏آورد.

فضای مجازیمكان‏های ‏مجازی یی به شمار می‏روند كه در آنها افراد با یكدیگر ارتباط برقرار می‏كنند و این ارتباط توسط فناوری‏های ‏انترنتی ممكن شده است.از نگاه لوی فضای مجازی نه تنها زیرساخت ابزاری ارتباطات دیجیتالی است بلکه اقیانوسی از اطلاعات نیز است، كه انسان‏ها ‏در آن زیرساخت‏ها ‏را كنترل كرده و توسعه می‏دهند(۸: ۱۶).

این فضای مجازی ساحه یی است که شبکه‏های ‏متعددی همچون فیس‏بوک، ایمل، واتس‏اپ، تویتر، وایبر، تلگرام و … را در خود جمع دارد و مردم با داخل شدن درین فضا با این شبکه‏ها ‏به هم پیوند می‏خورند.

استفاده خوب و بد از انترنت و فضای مجازی و تأثیرات آن

پیشرفت خیره کننده فن آوری، تأثیرات محسوس و نامحسوس زیادی را بر زندگی جوانان گذاشته است. دسترسی آنها به انواع گوناگون رسانه‏ها ‏به هیچ وجه قابل مقایسه با گذشته نیست. بنا بر تحقیقی در غرب، نوجوانان تقریباً سی و هشت ساعت در هفته، غرق در رسانه‏ها ‏هستند؛ به رادیو گوش می‏دهند، تلویزیون تماشا می‏کنند، از سی دی استفاده می‏کنند، به بازی‏های ‏ویدیویی مشغول می‏شوند یا پای ‏کمپیوتر‏ می‏نشینند(۳).

در این میان، انترنت با تمام آثار مثبتی که روی جوانان می‏تواند داشته باشد، دنیایی خطرناک از ناشناخته‏ها ‏هست و گاه تبهکاران را به حریم خانه می‏آورد. انترنت طی سال‏های ‏اخیر رشدی تصاعدی داشته است و به نظر کارشناسان، شناخت تأثیرات بلندمدت آن بر جوانان به این زودی میسر نیست.

وقتی انترنت در دسترس اعضای خانواده به ویژه جوانان و نوجوانان قرار می‏گیرد؛ نحوه استفاده درست آن هم باید از طرف بزرگان فامیل آموزش داده شود، تا مبادا استفاده از آن نه تنها که مفید واقع نشود که مزیدی بر مشکلات خانوادگی گردد. حال اگر اعضای خانواده با هم رابطه نزدیکی داشته باشند و از جریان کارهای خویش آگاه باشند هرگز بی خبر از دیگر اعضاء ساعت‏ها ‏در شبکه‏های ‏اجتماعی وقت ضایع نمی کنند.

برای همین بزرگان خانواده مکلف اند از کارهای فرزندان خویش آگاه بوده و به طور معقول به کنترول همه فعالیت‏های ‏شان در شبکه‏های ‏اجتماعی بپردازند.

در افغانستان بیشتر کارکنان کمپیوتر را جوانان تشکیل می‏دهند، این کمپیوترکارها نیز نحوۀ کاربرد آن را از کورس‏ها ‏با صرف وقت محدودی می‏آموزند و بدون آگاهی از نحوۀ به کارگیری و قواعد این وسیله بس مهم آغاز به کار می‏کنند؛ همین باعث شده که کمپیوترکارها آنرا به منزلۀ یک سی دی پیشرفته و یا هم ویدیوگیم استفاده کنند؛ چون به معنای واقعی از فرهنگ کار با کمپیوتر و انترنت آگاه نیستند (۴: ۳۴). پس برای درک درست آنها از انترنت و شبکه‏های ‏مجازی باید راه درست استفاده از آن به مرور زمان بدون عکس العمل‏های ‏مقهورانه به آنها آموزش داده شود.

محل استقرار کامپیوتر در منازل، یکی از مشکلات اصلی در زمینه اعتیادهای انترنتی و آسیب‏های ‏اجتماعی است. چنانکه بررسی‏ها ‏نشان می‏دهد، متأسفانه ۳۰  درصد کامپیوترهای خانگی در اتاق خواب فرزندان قرار دارد و آنها به راحتی می‏توانند ساعت‏های ‏متناوبی را با کامپیوتر کار کنند و در سایت‏های ‏نامناسب مصروف باشند. حتی تلویزیون که ابزار نسبتاً قدیمی است، می‏تواند فرد را معتاد کند و تا ساعت‏ها ‏در شبکه‏های ‏تلویزیونی مصروف باشد و به صرف روشن بودن تلویزیون و گذراندن وقت، معتاد شود (۳).

انترنت و شبکه‏های ‏اجتماعی در فضای مجازی با این امکانات موجود دارای مزایا و معایبی است که گاهی بناء به استفاده غیر معقول کاربران آن تأثیرات سوء آن بر مزایای آن می‏چربد. هرچند بحث اصلی در این مقاله، اثرات منفی استفاده از شبکه‏های ‏اجتماعی و انترنت است؛ با آنهمبطور اجمالی به مزایای انترنت و شبکه‏های آن ‏اشاره خواهیم کرد،از جملهمهمترین مزیای آن ارتباط و اطلاع رسانی است:

ارتباط

انترنت بهترین ابزار ارتباطی است که بشر تا کنون ابداع نموده است. ابداعات جدید تنها این ابزار را سریع‌تر و مطمئن‌تر می‌سازند. در حال حاضر ما قادریم با فردی در آن سوی دنیا به صورت زنده و هم زمان ارتباط برقرار نمائیم.
جهت برقراری ارتباطات شخصی‌تر و متقابل، استفاده از امکاناتی هم چون ویدئو کنفرانس، چت و خدمات پیام ‌رسان امکان پذیر گردیده است. به لطف این خدمات کشورهایی که از لحاظ جغرافیایی از هم جدا هستند در کنار هم قرار گرفته‌اند و جامعه‌ای را تشکیل داده‌اند که قادر است تفکرات خویش در زمینه‌ی مسائل جهانی را به اشتراک بگذارد. این مسأله بر تک تک ما تأثیر می‌گذارد. انترنت یک سکو و رسانه‌ی مشترک در اختیار ما قرار داده است که به کمک آن قادریم به کاوش در باره‌ی دیگر فرهنگ‌ها و ایدئولوژی‌ها بپردازیم. (۹).

در خیلی از جهات، شبکه‏های ‏اجتماعی جانشینی مجازی برای روابط در دنیای واقعی به منظور رد و بدل کردن اخبار و دیگر مسائل است. نامه‏های ‏کاغذی جای خود را به آواتارهایی مجازی و پیام‏های ‏خصوصی در شبکه‏های ‏اجتماعی داده اند.

اطلاع رسانی

انترنت گنجینه‌ای از اطلاعات محسوب می‌شود و در باره‌ی هر موضوعی که در دنیا بحث می‌شود دانش و اطلاعات ارائه می‌نماید. موتورهای جستجو دست رسی به اطلاعات در باره‌ی موضوعات گوناگون هم چون قوانین و خدمات دولتی، نمایشگاه‌ها و همایش‌های تجاری، اطلاعات در باره‌ی بازار، ابداعات جدید و حمایت‌های فنی را امکان پذیر ساخته‌اند و حتی پند و اندرزهایی درباره عشق و روابط مربوطۀ آن در اختیار کاربران قرار می‌دهند.
کمک گرفتن از انترنت جهت انجام پژوهش و جمع آوری منابع در راستای انجام تکالیف درسی، ارائه مطالب در محل کار، و تکمیل تحقیقات به امری رایج و معمول تبدیل گردیده است. انترنت هم چنین اطلاعات به‌ روز در باره‌ی آخرین دستاوردها در زمینه‌های پزشکی، فناوری، و دیگر حوزه‌های علمی را فراهم می‌آورد. وب ‌سایت‌های گوناگون هم چون وب ‌سایت پزشک آمریکا کسب مشاوره‌ از پزشکان متخصص را به صورت آنلاین امکان پذیر ساخته است بدون این که عملاً نیازی به تعیین وقت ملاقات باشد(۹).

در ضمن این دو کلید واژه مفاهیم گسترده‏ی دیگری هم گنجانیده می‏شود که امروزه برای هیچ یک از کاربران مبهم و نامعلوم نیست.

اما درین مقاله توجه به سوءاستفاده‏ها ‏از انترنت ساحه‏ی وسیع تری را دربر خواهد گرفت؛ چون امروزه متأسفانه به خاطرفهم نادرست کاربران انترنت و شبکه‏های ‏مجازی، بیش از اینکه این شبکه‏ها ‏وسیله یی برای پیشرفت علمی و ذهنی ما باشند، مایه فلاکت و هلاکت روح درون ما اند.

از جمله مشکلاتی که از طریق استفاده سوء از شبکه‏های ‏اجتماعی متضمن حال کاربران آن می‏شود به این موارد می‏توان اشاره کرد:

زوال هویت دینی و فرهنگی

هویت فرهنگی و دینی ما مسلمانان از بزرگترین ارزش‏های ‏ماست که موهبتی است خدایی، از سوی او برای بندگانی که شاید برخی در به دست آوردنش زحمتی متقبل نشده اند، بلکه با عرق دیگران آنرا بدست آورده اند، بناءَ حفظ این موهبه الهی و پاس داری از دست آوردهای بزرگمردان دین و فرهنگ اسلامی وجیبه هر یک از ماست که نباید با برنامه‏های ‏فریب دهنده غرب از چنگ مان برآید.

بر اساس نظر کارشناسان دینی، برنامه‏های ‏مبتذل ماهواره ای، موجب فروپاشی خانواده‏ها ‏و سستی اعتقادات و تشویق به روابط نامشروع، استحاله فرهنگی و هویت دینی نسل آینده می‏شود. رفتن ماهواره به منازل، یکی از جلوه‏های ‏روشن جنگ نرم دشمنان است؛ زیرا دشمن به واسطه این شبکه‏ها ‏درصدد ترویج دین ستیزی و از بین بردن ارزش‏های ‏اخلاقی و قبح روابط نامشروع است. آوردن ماهواره به خانه، مشابه آوردن آتش به خانه است (۳).

ترویج بی عفتی و بی بند و باری

در دنیای پرشتاب فن‌آوری‌های نوین، فضای مجازی به‌عنوان یك فرصت یا تهدید، دست‌اندرکاران تربیت نسل جوان را با چالشی بزرگ روبه‌رو كرده است. استفاده گسترده از این فن‌آوری و امكان دسترسی آسان به منابع اطلاعاتی و متنوع باعث به وجود آمدن بسیاری از رفتارهای غیراخلاقی به‌ویژه در میان نوجوانان شده است. صفحات انترنت و شبکه‏های ‏اجتماعی فضاهایی را مساعد می‏سازند که جوانان و نوجوانان هر چه می‏خواهند می‏گویند و هر که می‏خواهند می‏باشند؛ یعنی نه از عواقب چه گفتن خویش حراس دارند و نه از عواقب که بودن خویش. گاهی درین صفحات پیام ها، تصاویر و ویدیوهایی پخش می‏شود که سبب بی عفتی شده و پرده حیاء میان دو جنس مخالف را می‏درد، چه بسا سخنانی در میان جوانان رد و بدل شود که هرگز رویا‏روی نتوانند به زبان آرند، و به این ترتیب کار به جایی برسد که وقاحت و بی حیایی، زشت‏کلماتی را در زبان‏های ‏شان نیز جاری بگرداند.

انزوای اجتماعی

امروزه اینترنت در زندگی اجتماعی، جای دوستان و نزدیکان را گرفته و در حقیقت جایگزین روابط دوستانه و فامیلی شده است. افرادی که ساعت‏ها ‏وقت خود را در سایت‏های ‏انترنتی می‏گذرانند بسیاری از ارزش‏های ‏اجتماعی را زیر پا می‏نهند. چرا که فرد فعالیت‏های ‏اجتماعی خود را کنار گذاشته و به فعالیت‏های ‏فردی روی می‏آورد. نتایج پژوهش شاندرز نشان داد که استفاده زیاد از اینترنت با پیوند ضعیف اجتماعی مرتبط است. برعکس کاربرانی که از اینترنت کمتر استفاده می‏کنند، به طور قابل ملاحظه ای با والدین و دوستان شان ارتباط بیشتری دارند(۵).

شاید هیچگاه کاربران انترنت از افسردگی و انزوای اجتماعی خود آگاه نباشند و در صورت آگاهی آنرا تایید نکنند اما ماهیت کار با اینترنت چنان است که فرد را در خود غرق می‏کند. پژوهش‏های ‏انجام شده حاکی از آنست که دنیای اجتماعی در آینده دنیای منزوی باشد چرا که اینترنت با توجه به رشدی که دارد و جذابیت‏های ‏کاذبی که برای نوجوانان ایجاد می‏کند آنها را به خود معتاد ساخته و جانشین والدین می‏شود.

اعتیاد

یکی از آسیب‏های ‏انترنت، اعتیاد به آن است به طوری که از میان ۴۷ میلیون استفاده کننده از انترنت در امریکا ۲ تا ۵ میلیون دچار اعتیاد انترنتی شده اند و با معضلات زیادی گریبان گیر هستند. در جامعه ما نیز با گسترش روزافزون انترنت شاهد این مسأله هستیم (۵).

اعتیاد به انترنت به ویژه بهشبکه‏های اجتماعی می‏تواند مشکلات جدی تحصیلی و خانوادگی برای مخاطبان به وجود آورد. اگر استفاده کنندگان از انترنت نتوانند به مدت یک ماه دوری از انترنت را تحمل کنند در معرض خطر اعتیاد به آن قرار دارند. متأسفانه ما شاهد این پدیده در میان جوانان هستیم، به طوری که برخی از جوانان، شب‏ها ‏را تا صبح با انترنت می‏گذرانند و تمام صبح را خواب هستند و این مسأله آغازگر آسیب‏های ‏متعدد دیگر نیز می‏شود. از جمله این آسیب‏ها ‏می‏توان به آسیب‏های ‏خانوادگی، ارتباطی، عاطفی، روانی، جسمی و اقتصادی اشاره کرد.

امروزه مسأله اعتیاد به شبکه‏های ‏اجتماعی آنقدر حساس است که مراکزی برای درمان معتادان به انترنت دایر شده است.

به خطر انداختن سلامت جسمانی و روانی

اعتیاد و استفاده مداوم و نامحدود از انترنت و شبکه‏های ‏اجتماعی یکی از عوامل حاد به خطر انداختن سلامت بدنی و روانی افراد است؛ از جمله مشکلاتی که برای معتادان شبکه‏های ‏فضایی به ویژه انترنت می‏توان برشمردموارد ذیل اند:

درد سر، درد پشت، افسردگی، مشکلات چشمی، اختلال اعصاب، انزوا، فرد گرایی، مشکلات اجتماعی ناشی از ضعف تعامل با افراد در جامعه، استرس و هیجانات زیاد، عدم تحرک لازم، بی‏حوصلگی و. . . .

سرقت اطلاعات شخصی

فضای مجازی با همه خوبی هایش مانند دیگر پیشرفت‏ها ‏در زندگی بشر با پیامدهای منفی و مثبتی همراه بوده است، یکی از بدترین این پیامدها به خطر انداختن حریم خصوصی افراد است و یکی از بهترین آنها ایجاد عرصه‏های ‏جدید برای بهره مندی از این حق است. حریم خصوصی به اندازه ای اهمیت دارد که احترام آن امروزه از مرزهای سنتی اخلاق فراتر رفته و در اکثر کشورهای جهان به عنوان یک حق اساسی ضمانت قانونی یافته است(۷: ۱۲).

استفاده از انترنت جهت انجام امور بانکی، ایجاد شبکه‌های اجتماعی، و ارائه خدمات دیگر غالباً اطلاعات شخصی را در مقابل سرقت آسیب پذیر می‌سازند. هیچ راه مطمئن و غیر قابل نفوذی جهت محافظت از اسامی، شماره حساب‌ها، آدرس‌ها، تصاویر، و شماره‌های کارت‌های اعتباری در برابر سرقت و سوء استفاده توسط وب‌ سایت‌ها و افراد سارق وجود ندارد.
هکرهای بی‌‌ پروا می‌توانند با نصب نرم ‌افزارهای سرقت کننده‌ی اطلاعات از طریق اتصالات نا امن به اطلاعات مهم و حساس ما دسترسی پیدا کنند. لازم به ذکر است که خسارات ناشی از سوء ‌استفاده از هویت و نفوذ به حساب‌ها غالباً جبران‌ نا پذیر بوده و مهم‌تر از همه این که باعث خجالت و سرافکندگی می‌شوند(۹).

اتلاف زمان

زمان از غنیمت های زندگی انسان و به قول پیشوایان این دین زمان خود زندگی است، از طرفی دیگر هم گشت گذار بی بهره در سایت ها و شبکه ها کار لغو و بیهوده یی است که مؤمنان راستین از آن به دور اند: (والذین هم عن اللغو معرضون) و اجازه نمی دهند تا این سرگرمی کاذب زندگی (وقت) شان را برباید.

گزارشی در Nielsen نشان می‏دهد که شبکه‏های ‏اجتماعی یکی از بزرگترین ابزارهای اتلاف کننده وقت هستند بطوریکه ۱۷ % از زمان استفاده از انترنت را بدون هیچ گونه بهره وری به خود اختصاص می‏دهند(۶).

از آنجاییکه جوانان و نوجوانان نیرویی سرشار دارند، با برنامه ریزی درست باید وقت شان را در جهت درست آن به مصرف رسانند؛ اما مصروفیت بیجا با شبکه‏های ‏مجازی و گشت و گذار بی مورد در صفحات انترنت و شبکه‏های ‏اجتماعی بزرگترین ضربه را به کیان جوانان و جامعه وارد می‏کند.

وجود اطلاعات غلط و گمراه کنندهو دسترسی راحت به آن

شبکه‏های ‏اجتماعی فضایی است که هر کسی در آن ابراز نظر کرده و بدون اینکه نظارتی عمومی بر کاربران باشد همه می‏توانند آنی باشند که نیستند و در مواردی اطلاعاتی را درج صفحات انترنت کنند که باور خود شان بوده و مؤثق نیست، این اطلاعات در دسترس همگان قرار گرفته و بدون کدام مانعی هر کاربری از آن استفاده می‏کند. تشخیص صحت و سقم داده‏های ‏وارده  در صفحات نیز برای همه آسان نیست و جز متخصصان در باره آن ابراز نظر کردن دشوار است. روی همین ملحوظ گاهی معلوماتی نامؤثق باورها و عقاید درست کاربران را فاسد نموده و منجر به ضعف عقیده می‏گردد.

ورود زندگی خصوصی به محیط‌های عمومی

امروزه برای بسیاری از افراد، استفاده از اینستاگرام به معنی گذاشتن عکس وعده‏های ‏غذایی، استفاده از توییتر به معنی گفتن جوک و شوخی‏های ‏معمولا نادرست است و نمونه‏های ‏مشابه را می‌توان در شبکه‌‏های ‏اجتماعی یافت، به این ترتیب محیط زندگی خصوصی شما با تغییر مرز روبرو خواهد شد و متاسفانه در بسیاری از موارد، بسیاری از افراد قربانی دیگران خواهند بود و زندگی خصوصی آن‌‏ها ‏توسط دیگران به شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی راه می‌یابد (۶).

این مورد یکی از مواردی است که امروزه در کشور ما بیش از هر چیز مشهود می‏باشد، حتی در شرایطی که مردم به خون خود و عزیزان خود غرق اند و کشور در جنگ و آشوب می‏غلطد، عده‏یی دیگر، عکس‏های ‏دوست داشتنی‏های ‏شان را در صفحات اجتماعی شان به اشتراک می‏گذارند و یا ایده‏های ‏ذهن راحت‏پرور و آسوده‏خیال خویش را با دیگرانی که طعم آسودگی از سخنان شان رخت بسته، مشترک می‏سازند.

ناتوانی در عبادات و تحصیلات

با این همه نتایجی که از سوء استفاده از شبکه‏های ‏اجتماعی و در کل انترنت گفته آمدیم، در نهایت می‏توان گفت که دست و پاگیر شدن به این صفحات جوانان را از اهدافی والا باز می‏دارد، جوان یا نوجوانی که مدت زیادی را با انترنت –بدون بهره مندی مفید- صرف می‏کند هرگز تمرکز شایانی را به عبادات و تحصیلات خویش کرده نمی تواند؛ چون هر چه قدر ذهن درگیر امری باشد به همان اندازه به امور دیگر–حتی با وجود اولویت داشتن- بی توجه می‏شود. با این حال یکی از بزرگترین مشکلات افراد بشر به ویژه در دوره جوانی و نوجوانی استفاده درست از رسانه‏های ‏جمعی به ویژه این شبکه بین المللی است.

راهکارها

پیشنهاد راهکار برای حل مشکلات جوانان و نوجوانان در ارتباط با شبکه‏های ‏فضایی و واکاوی آنها بحثی مستقل می‏طلبد که این مقاله از عهده اش برآمده نمی تواند؛ اما اشاراتی به بعضی از راهکارها از در وجوب درین مقاله قرار ذیل داده شده است:

معرفی سایت‏های ‏مفید دینی و علمی، آشنا کردن فرزندان با خطرات و عواقب انترنت، تعیین زمان و مکان مشخص برای استفاده از انترنت، بند کردن بعضی از سایت‏ها ‏از طریق سرور اصلی، ترویج فرهنگ کتاب خوانی و . . . .

نتیجه‏ی سخن

انترنت و شبکه‏های اجتماعی از بزرگترین دست آوردهای بشر است که همزندگی ما را ساده‌تر و راحت‌تر می‏سازد و هم دسترسی ما را به اطلاعات و ایجاد ارتباطات گوناگون سرعت می‏بخشد؛ و در عین زمان از قدرت ایجاد ویرانی شدیدجسمی و روانی برخوردار است. امروزه بیشترین تلفات این شبکه‏ها ‏نوجوانان و جوانان اند که با عدم آگاهی از استفاده درست از انترنت قربانی مضرات آن می‏شوند. در شبکه‏های ‏اجتماعی انترنت، سلامت جسمانی و روانی آنها به خطر افتاده و با گم کردن هویت دینی و فرهنگی خویش گاهی به بحران هویت دچار شده و باورهای وزین خویش را با داده‏های ‏اغواکننده این شبکه‏ها ‏معامله می‏کنند، در نتیجه با گذراندن ساعت‏هایی ‏مدید در انترنت، باعث ضعف و ناتوانی خویش در انجام عبادات روزانه و رسیدگی به  تحصیلات که از ارزشمندترین اهداف زندگی شان است، می‏شوند.

با این حال بزرگان خانواده باید سخت متوجه رفتار اعضای فامیل در ارتباط با انترنت و این شبکه‏ها ‏بوده و با روی دست گرفتن راهکارهای کارآمد در پی حل این مشکل برآیند؛ تا این وسیله‏ی مفید تبدیل به هیولایی آدم خوار نگردد!

منابع

۱)      قرآن کریم

• احمدی، علی. (۱۳۹۵).معایب جدا نشدنی از شبکه‏های ‏اجتماعی. سایت ارتباطات تبیان.
• اخوی، ابراهیم. (۱۳۹۱). آسیب‏های ‏انترنت و ماهواره بر جوانان. سایت حوزه علم و فن آوری.
• رحیم، شعیب(۱۳۸۷). انترنت و جایگاه آن در هرات. پایان نامه دوره لیسانس، دانشگاه هرات.
• رحیمی، محمد و پرنده، رادبه. (۱۳۹۲). آسیب شناسی فضای مجازی و خانواده ؛ تهدیدها و چالش ها. سایت تخصصی جامعه شناسی.
• عین حصاری، محسن. (۱۳۹۳). مزایا و معایب شبکه‏های ‏اجتماعی. آی تی ویکی.
• مشفق، غلام حضرت. (۱۳۹۰). نقش فیس بوک در روابط اجتماعی. پایان نامه دوره لیسانس، دانشگاه هرات.
• میسفادین، لی پی. (۱۳۸۶). فرهنگ‌ فضای مجازی: بایدها و نبایدها در فرهنگ انترنتی. ترجمه کامبیز پارتازیان. روزنامه جام جم،‌سال هفتم، شماره ۱۹۷۸٫
• وثیقزادهانصاری، حمید. (بی تا). مزایا و معایب انترنت. سایت راسخون.