بازی کودکان

نوشته: راضیه طبیب زاده استاد دانشگاه هرات
اگر کودکی روزهای خود را بدون بازی کردن بگذراند ما نگران خواهیم شد که چه مشکلی وجود دارد زیرا یک کودک باید روزانه به اندازه کافی بازی کند. بازی کردن کودک صرفا راهی برای دور کردن کودک از جلوی دست و پا نیست و یا نوعی گذراندن ساده وقت؛ بلکه بازی بچه ها به خودی خود مفید و مولد است اطفال با بازی کردن میتوانند یاد گیرند که چگونه با خود و از خود لذت ببرند ، چیزهای زیادی را در مورد خودشان اشیا و دیگران بیاموزند در حقیقت بازی کردن این فرصت را به بچه ها میدهد که چگونه بیاموزند.

انگیزه کودکان برای بازی عبارت از کنجکاوی و نیاز به فعالیت است که از طریق این انگیزه ها علاقه ها پرورش میابند و زندگی به موجب علایق زیبا ودلچسب میگردد ؛ بنابرین یکی از وظایف والدین زنده نگه داشتن دائمی نیروی کنجکاوی و فعالیت کودکان است، ما با فراهم کردن مکان ها و اشیایی خاص و برقراری ارتباط با افراد دیگر وخودمان، فرزندان مان را برای لذت بردن از بازی تهییج میکنیم ، ما باید بچه ها را به بازی کردن تشویق کنیم ولی نیازی نیست که اسباب بازی و وسایل زیادی در اختیار کودک قرار گیرد؛ زیرا با وجود حجم زیادی از آنها حس خلاقیت و ابتکار هوشمندی و قدرت تخیل و تصور بچه ها تا حدی کور میشود؛ زیرا ما فرصت خلاقیت و تولید وسیله بازی را برایش نداده ایم و یک نکته مهم دیگر مکان بازی است، بگونه مثال ؛ اگر بچه ها در خانه بازی میکنند جایی را برای بازی آنها اختصاص دهیم که منجربه بروز مشکلات بعدی نشود.

در دنیای بازی کودکان افراد و مردم، مهمتر ازاماکن و اشیا هستند. تجمع طبیعی بچه ها از بهترین چیزهایی است که میتوان برای کودک فراهم کرد، معمولا تجمع اطفال به طور طبیعی اتفاق می افتد و کار ما اینست که مانع آنها نشویم، ما عامل بسیار مهمی در تنظیم و جهت دادن به بازی کودکانمان به شمار می آییم .

والدین هشیار ومنطقی میدانند که باید کی با طفل خود بازی کنند، کی او را تشویق به بازی انفرادی کنند، کی او را به سمت بازی با افراد دیگر سوق دهند و نیز نسبت به نوع و کیفیت فعالیتی که صورت میگیرد دائما اگاه و متوجه اند.

تلاش همه پدر و مادرها این است که فرزندشان را سالم و تندرست بزرگ کنند. چگونگی رشد و پرورش کودکان در دوره های اول زندگیشان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و والدین باید بدانند که این دوره به طور قطع در آینده روی قدرت فکری و ذهنی آنها تاثیر بسزایی می گذارد.

خواندن کتاب داستان، بازی های علمی و فکری و کارهای دستی مثل نقاشی، کاردستی و… در رشد هوش کودک مؤثر است. در حقیقت بازی ها نقش حیاتی در شکل گیری شخصیت کودک و هوش فکری او دارند. در مورد برخی بازی های کودکان می توان گفت که پدیده خودجوش نامیده می شوند؛ چرا که نیازی نیست تا به کودک تان بفهمانید که چطور بازی کند.

او خودش به طور طبیعی بازی می کند. بهتر است تا کودک در محیطی که کودکان دیگر هم حضور دارند مخصوصا در کودکستان بازی کند؛ این مساله باعث رشد اجتماعی و هوشی وی می شود. اصولا بازی برای کودک وسیله ای است جهت شناسایی جهانی که در ان زندگی میکند و نیز راه شناخت امکاناتی است که در اطراف خود دارد و از این طریق است که رشد شخصیت و سلامت و نشاط کودک تحقق میابد. از راه بازی است که کودک منظور و مقصود خود را عملا بیان میکند و با محیط و جامعه اش پیوند میخورد بازی در زندگی کودک نقشی اساسی و حیاتی ایفا میکند.

کودکان از بازی و ورزش لذت میبرند و رشد میابند و در عین حال ضمن لذت بردن فرصتهای خوبی برای بیان احساسات و عواطف خود پیدا میکنند. از طریق بازیها و ورزشها بسیاری از هدفهای اساسی تربیتی و حتی آموزشی را میتوان بطور غیر مستقیم در شخصیت کودک القا نمود و به هدفهای مذکور دست یافت .
اهداف بازیها :
اشنایی با محیط
کسب تجربه
تحصیل مهارتها
به کارگیری اندامها، ایجاد شور و نشاط در آنان و آمادگیشان برای شرکت در صنوف آموزشی
به کار گیری انفعالات و تحصیل عاطفه
سرگرمی و لذت و رفع خستگی و کسالت
آشنایی با روابط اجتماعی
آشنایی با مسئولیتهای فردی و اجتماعی
تخلیه انرژی زاید جسمی و روانی
آموزش بطریق غیر مستقیم
با توجه به اهمیتی که پرورش غیر مستقیم در این دوره دارد از دیدگاه تربیتی اسلام بازی برای کودک بخصوص در هفت سال اول نقش بسیار حیاتی و اساسی دارد. در هنگام بازی است که کودک خود تجربه می کند، می آموزد، مهارتها را فرا می گیرد ،سعی و تلاش می کند، دقت بخرج می دهد، کنجکاوی می نماید، طرز سخن گفتن در برخوردها را فرا می گیرد، نظم وانظباط و مراعات نمودن حق دیگران را می آموزد.

یکی از روش های پرورش شخصیت در کودکان شرکت بزرگسالان در بازیهای آنان است ؛ وقتی که بزرگسالان خود را تنزیل می دهند و در بازی کودکان شرکت میکنند و یا آنان را در کارهای کودکانه مساعدت مینمایند روح طفل از شادی لبریز می شود و از خوشحالی به هیجان می اید، کودک احساس میکند که کارهای او انقدر ارزنده است که والدینشان با او همکاری میکنند نفوذ در کودک برای ایجاد عادات و روشهای نیکو به این طریق میسر میشود. رسول اکرم (ص) میفرمایند: آن کس که با کودک سر و کار دارد باید رفتاری کودکانه در پیش گیرد .

منابع :
آنچه والدین و مربیان باید بدانند

مولف:رضا فرهادیان
نشریه پیوند ۲۶۹ حوت ۱۳۸۰
انترنت