چگونه امین راز دیگران باشیم؟

رازداری یک فضیلت مهم اخلاقی و مهارت اجتماعی است، که به معنای حفظ آگاهانه‌ی اطلاعات و اسرار دیگران می‌باشد.

در آموزه‌های اسلامی همواره به حفظ اسرار و امانت داری در نگهداری آن تاکید جدی صورت گرفته است. برای ما لازم است، تا نه تنها در حفظ اسرار و رازهای شخصی خود محتاط باشیم؛ بل در مقابل اسرار و اطلاعات شخصی دیگران نیز حس مسئولیت نموده و آنچه را که دوستان و اطرافیان به عنوان راز با ما در میان می‌گذارند و راضی به شریک ساختن آن با دیگران نیستند را همانند با ارزش‌ترین دارایی خود حفظ نموده و در نگهداری آن امین باشیم.

میزان اهمیت رازداری را می‌توان در سیره‌ی رسول الله -صلی الله علیه وسلم- نیز دنبال نمود، ایشان همواره تلاش می‌نمودند، تا اسرار جنگی را حتی از نزدیک‌ترین و عزیزترین افراد به خود نیز پنهان نمایند و همین کار موجب شد تا در خیلی از نبردها موفقیت به نفع ایشان رقم بخورد.

امانت داری صرف بازپس دادن اشیای باقی مانده در نزد ما نیست؛ بل نگهداری اسرار دیگران و خود داری از افشای آن نیز، بزرگترین نوع امانت داری است. همان‌طور که گفته شد راز امانت است، باید درحفظ آن کوشید. چه بسا اختلاف‌ها و کدورت‌هایی که ریشه در افشای اسرار این و آن دارد. در حالی که حفظ اسرار موجب جلب اعتماد اطرافیان گردیده و روابط دوستی و پیوند‌های عاطفی میان انسان‌ها را مستحکم می‌سازد. بسا اوقات در اطراف خود با اشخاصی مواجه می‌شویم، که با داشتن این ویژه‌گی و امتیاز اخلاقی انسان‌های زیادی را در دور و بر خود جمع نموده و دوستان زیادی دارند.

رازداری نشانه‌ی ایمان و کمال تقوا است، عوامل متعددی وجود دارد، که ریشه در افشای اسرار دارد از جمله: کینه توزی و حسد، جلب توجه و امتیاز خواهی از اطرافیان، رقابت‌های ناسالم، خشم و ناراحتی، سبک شمردن پیامدهای افشای اسرار، ضعف شخصیت و عدم کنترول نفس از جمله دلایل می‌باشد، که یک شخص دست به افشای اسرار و اطلاعات اطرافیان خود می‌زند.

چگونه صفت راز داری را در خود تقویت نماییم؟

1. توجه به عواقب و پیامدهای افشای اسرار: افشای اسرار دیگران زمینه‌ی بی اعتمادی آن‌ها را مساعد نموده و موجب پراگندگی دوستان و اطرافیان ما می‌گردد.

به دست آوردن اعتماد و جلب توجه اطرافیان، کار آسانی نیست. وقتی فردی بالای ما اعتماد می‌کند و داشته‌ها و اطلاعات شخصی خود را در اختیار ما قرار می‌دهد، مسئولیت ما از همین لحظه آغاز می‌گردد. ما باید همان‌گونه که از مهمترین دارایی خود در برابر عوامل بیرونی محافظت می‌کنیم، در مقابل اسرار دیگران نیز این گونه احساس مسئولیت نموده و با جدیت تمام از آن مراقبت نماییم. زبان بر افشای اسرار شان نگشوده و از آن بر علیه ایشان استفاده نه‌نماییم؛ زیرا وقتی اعتماد از بین رفت، بدست آوردن آن آسان نیست.

2. تقوا و تمرین: با تمرین و ممارست پیهم می‌توان در هر کار مهارت لازم را کسب کرد. هر بار که خواستید سری را با دیگران شریک نمایید، یک لحظه درنگ نموده و از خود بپرسید: «با این کار چه فایده‌ی به من خواهد رسید؟ چه تغییری در زندگی آن فرد به میان خواهد آمد و چه نتایج نا مطلوبی را به بار خواهد آورد؟» آن زمان است که می‌توان مهر سکوت بر زبان خود نهاده و شنیده‌های خود را محفوظ و مصون بداریم.

«الْمَجَالِسُ بِالْامَانَةِ»رسول الله -صلی الله علیه وسلم- می‌فرمایند:

ترجمه: مجلس‌ها امانت هستند [و فاش کردن راز برادرت، خیانت است.]

سخنی که در یک نشست دوستانه یا کاری و یا هر مجلس دیگر گفته می‌شود، راز است و بازگو کردن آن بدون اجازه‌ی شخص نادرست بوده و خیانت محسوب می‌گردد.

۳٫سکوت و کم حرفی: با سکوت و کم حرفی می‌توان از افشای اسرار و بروز خیلی از مشکلات دیگر جلوگیری نمود. سکوت یکی از نشانه‌های انسان خردمند است، کسی که به موقع سخن گفته تا زمانی که سوال نشود ویا موضوع مهم نباشد لب به سخن نمی گشاید، اینجاست که راز ها پنهان مانده  وباعث بی آبروی یک شخص  نمی شود.  پس یکی از راه کارهای عملی برای تقویت صفت رازداری، حفظ سکوت و اظهار بی اطلاعی از رازهای شخصی دیگران می‌باشد.

4. خودداری از حسد و کینه ورزیدن: یکی دیگر از رذایل اخلاقی و عاملی که خیلی از آدم‌ها را وادار می‌سازد تا دست به افشای اسرار و اطلاعات شخصی دیگران بزنند، حسادت است. بعضی‌ها نسبت به داشته‌های دیگران رشک ورزیده و خواهان زوال نعمت‌های آن شخص می‌باشد. زمانی‌که یک شخص پیشرفت می‌کند، فرد از روی حسد چنان می‌شود، که چاره‌ای جز افشای رازهای شخص مقابل ندارد و با افشای راز دیگری می‌خواهد وی را در نظر مردم بد جلوه دهد، که متاسفانه امروز، به یکی از بد ترین مرض‌ها در جامعه‌ی ما مبدل شده است.
5. کنترول خشم و هیجانات: عامل خیلی از افشا سازی‌ها همین هیجانات لحظه‌یی و کنترول نکردن خشم است. زمانی‌که دو فرد، بنا بر هر دلیلی باهم بحث و مجادله می‌نمایند، یکی یا هردو در هنگام خشم و غضب تمام داشته‌های طرف مقابل را افشا نموده و بازگو می‌کند.

در هنگام غضب مرزها فراموش شده و انسان‌ها دست به اعمالی می زنند، که بعد از فروکش نمودن آن نتیجه‌ای جز ندامت و پشیمانی به همراه ندارد. بنا لازم است در وقت ناراحتی و خشم، محیط را ترک نموده و نفس خود را کنترول نمود،

تا موجب ناراحتی خود و اطرافیان ما مساعد نگردیده و راز ها محفوظ بماند.

6. خودت را بجای طرف مقابل قرار بده: خود را در موقعیت دیگران قرار دادن و احساس همدلی نمودن با آنها نقش مهمی در تقویت صفت رازداری دارد.

هر گاه خواستید شخصی را قضاوت نموده و یا دست به افشای اطلاعات شخصی شان بزنید، برای یک لحظه خود را در موقعیت ایشان قرار داده و بیاندیشید، که اگر خودتان در چنین موقعیت قرار بگیرید چه احساسی خواهید داشت؟ آیا می توانستید دوباره بالای آن شخص اعتماد کنید؟

وقتی چنین حسی را در مقابل دیگران داشته باشید، جلو خیلی از لغزش‌ها به خودی خود گرفته خواهد شد.

راز داری و حفظ اسرار یکی از زیباترین صفت ها و نشان دهنده بلوغ عقلی و رشد شخصیت فرد می باشد.

انسان مطمئن و رازدار، مورد قبول و پذیرش همه ‌بوده و در هر جا دوستانی زیادی دارد.

همانطور که ما دوست نداریم راز های شخصی ما بازگو شود دیگران نیز چنین احساسی داشته و نمی خواهند اسرار شان بر ملا شود.

بنا بر ما لازم است تا این ویژگی اخلاقی را در خود پرورش داده و سعی نماییم اسرار دیگران را مخفی نگه بداریم و چیزی که لازم به گفتن آن نیست، به دیگران بازگو ننماییم.