افسار گسيختگي رسانه ها و آيندة خطرناك ما (۲)

(۲-۲)

رسانه ها مردم را بطرف کدام جهنمی سوق می دهند ؟

نصیراحمد نویدی

خلاء رسانه های بدیل یا رسانه های باهدف:

درحالیکه کاررسانه رسانیدن پیام به جماهیراست، ساختن درست رأی عامه، صیاغت عقل، قلب ووجدان فرد و پشتیبانی ازمبادئ حق وعدالت ازمقاصد اصلی رسانه می باشد. به این اساس مقصد ازرسانه تغییرواصلاح جامعه است که بوسیله کلمه باهدف ، تصویربا معنی وحقائق موضوعی تحقق می یابد.

آنچه رسانه ها به خورد مردم می دهند به تعبیرقرآن عبارت از” کلمه” می باشد که می توان آنرا به درزبان فارسی به ” سخن” ترجمه نمود که به نظربنده معنویت وعمقی را که لفظ کلمه درزبان عربی دارد، دارا نمی باشد به همین خاطربنده ترجیح می دهم که درین مقال به عوض استعمال لفظ” سخن” لفظ ” کلمه” را که بلیغ تراست، استعمال نمایم. خداوند تبارک وتعالی درآیات ۲۴- ۲۶ سورهء ابراهیم می فرماید:

«اَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَة طَيِّبَة اَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِى السَّماءِ تُؤْتِى اُكُلَها كُلَّ حين بِاِذْنِ رَبِّها وَ يَضْرِبُ اللّهُ الاْمْثالَ لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ وَ مَثَلُ كَلِمَة خَبيثَة كَشَجَرَة خَبيثَة اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الاْرْضِ ما لَها مِنْ قَرار»؛ آيا نديدى چگونه خداوند «كلمه طيّبه» [و گفتار پاكيزه] را به درخت پاكيزه اى تشبيه كرده كه ريشه آن [در زمين ]ثابت، و شاخه آن در آسمان است؟! هر زمان ميوه خود را به اذن پروردگارش مى دهد. و خداوند براى مردم مثلها مى زند، شايد پند گيرند. [همچنين] كلمه «خبيثه» [و سخن آلوده] چون درخت ناپاكى است كه از روى زمين بركنده شده، قرار و ثباتى ندارد.

اگرکلمه را به معنی سخن وپیغام بگیریم ، کلمه ایکه درآیه کریمه فوق مورد بحث قرارگرفته است ازدو حالت خارج نمی باشد: یا ” کلمه طیبه” یعنی سخن نیکو است که چون درخت تنومند وستبر، ریشه دراعماق زمین داشته وشاخ وبرگ آن درآسمانها پراگنده میگردد وانسانها ازمیوهء آن مستفید می گردند ویاهم ” کلمه خبیثه” یعنی سخن وپیغام زشت است که فاقد ریشه های قوی وساقه تنومند بوده درروی زمین بشکل مصنوعی قراردا شته نه ثباتی دارد ونه هم کسی ازآن مستفید می گردد.

“کلمه” درحیات انسان ازمکانت بلندی برخوردار می باشد چنانچه درروند زندگی ملتها نیزاثرات بزرگی ازخود بجا می گذارد. پیامبر صلی الله علیه وسلم درحدیثی براویت ابوهریره رضی الله عنه روی این قضیه تأکید نموده ومی فرماید: (إنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ لَا يُلْقِي لَهَا بَالًا يَرْفَعُهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَاتٍ وَإِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ لَا يُلْقِي لَهَا بَالًا يَهْوِي بِهَا فِي جَهَنَّمَ).تخریج

“انسانی کلمه ایرا ازباب جلب رضای پروردگار میگوید که آنقدربا اهمیت درنظرش نمی آید ولی خداوند بخاطرهمین کلمه وی را صاحب رفعت می سازد واما انسان دیگری کلمه ایرا به مقصد آنچه سبب غضب پروردگاراداء می کند که به نظرش عادی میرسد اما خداوند همین کلمه را سبب سقوط وی درگودال جهنم می گرداند”.

ازینکه کلمه ازقدرتی برخورداراست که سبب بلندی درجات یکی دربهشت وباعث سقوط دیگری درجنهم می گردد، پس باید هم زمانی سبب ساختن وانکشاف جامعه گردد وزمانی هم سبب تخریب وعقب مانی جامعه انسانی گردد. البته کلمه هرپیامی را چه گفتاری باشد چی هم خواندنی دربرمی گیرد، مهم اینست بدانیم کلمه امانتیست که استعمال درست آن فرد وجامعه را به اوج های خوشبختی وعمران رهنمون می گردد واستعمال نا درست آن، سبب سقوط فرد وجامعه درجهنم رذائل وبدبختیها می گردد.

درحدیث مشهورپیامبرصلی الله علیه وسلم (المستشارمؤتمن) ازکسیکه مشوره خواسته می شود باید با امانت داری عمل نماید، نیز روی همین مفهوم تأکید صورت گرفته که اگرفرد یا جمعی ازکسی مشوره می خواهد باید آن شخص امانت کلمه را رعایت نموده ومشوره درست بدهد. ولی بدا به حال ما ورسانه های ما که انسان های امین دربرابرملت را کمتر به ستودیو های خود دعوت می نمایند وبرخلاف ازکسانی دعوت می نمایند که شخصیت شان مورداستفهام بوده وقتی ازآنها سوالی می شود ویا نظرومشوره ای خواسته می شود، بدون توجه به امانت کلمه حرف هایی به زبان می آرند که خود و جامعه را بطرفی غیرازجهنم رهنمایی نمی کنند. چه جهنم مجازی ایکه دراثرفتنه وفساد، ظلم وبی عدالتی انسانها در روی زمین به وجود می آید وچه هم جهنم حقیقی ایکه جایگاه ظالمان وپوشانندگان

حقیقت درسرای دیگراست. گردانندگان رسانه های ما اگرخود شانرا پابند ارزشهای اسلامی ومبادی انسانی میدانند باید درک کنند که درمجالی بیسارپرمسؤلیت کار می نمایند. آنها روزی نه تنها درپیشگاه خداوند ازذره، ذره آنچه که تقدیم نموده اند، پرسیده خواهند شد بلکه عقاب کلماتیکه دیگران ازطریق رسانه ایشان به مردم رسانیده اند، نیز برابر مسؤل خواهند بود.

در حالیکه رسانه های ما با نشرات مبتذل وبی هدف شان برفکر وروان مردم اثر منفی گذاشته و جامعه را با تمام اقشارو اطیاف آن بطرف آینده ای خطرناک به پیش می برند، جا دارد که فرد، فردی ازهموطنان غیور وبا احساس ما به فکر بیرون رفت ازین معضله باشند.

طبیعیست که قدغن کردن رسانه ها وعدم استفاده از آنها هم چارهء کارنبوده، و نه هم ممکن می باشد ونه هم این کار ازما مطلوب می باشد. آنچه مطلوب است استفاده درست از رسانه ها وتجنب ازآسارسوء نشرات مبتذل می باشد.

چه باید کرد؟

بخاطرتقلیل آسارسوء رسانه ها درعاجل میتوان ازروش هایی استفاده کرد ازجمله:

۱٫    تقلیل ساعات استفاده ازرسانه ها خاصتاً تلویزیون وانترنت.

۲٫    کنترول جدی بالای اطفال ونوجوانان که مطابق مرحلهء سنی خویش فقط برنامه های مشخصی را مشاهده نمایند وبرای مشاهده تمام برنامه ها آزاد گزاشته نشوند.

۳٫    استفاده گزینشی ازبرنامه ها به این معنی که برنامه های نسبتاً مفید ویا حد اقل کم ضررمشاهده شوند وبا برنامه های مبتذل هرچند جالب وجذاب باشند، مقاطعه صورت گیرد.

۴٫    استفاده ازرسانه های باهدف جهانی برای آنانیکه دش آنتن دراختیاردارند مانند شبکه جهانی نور، تلویزیون کلمه وغیره.
واما چارهء اساسی وبنیادی ایجاد رسانه های باهدف داخلی ونجات ازشررسانه های بی هدف وبیراه کننده می باشد که هم وقت را ضایع می سازد وهم فکرو اخلاق را فاسد می گرداند.

درقدم اول، چند تارسانه باهدف ونیمه باهدف که قبل ازین درکشور فعال می باشند باید تقویه شوند و از آنها استفاده بهتر صورت گیرد ودرقدم دوم، ازراه تشریک مساعی علماء وفرهیخته گان، آگاهان امورواهل فن وصاحبان مال وسرمایه رسانه های جدید معیاری وباهدف ایجاد گردند. متاسفانه درحال حاضررسانه های دیداری باهدف درکشور چند تای محدود ازجمله تلویرون اصلاح درهرات وتلویزون دعوت درکابل می باشند وتلویزیون امروزهم تازه درخط هدف مندی قرارگرفته است که خداکند سیرخودرا با عزیمت ادامه دهد. البته در عرصۀ رسانۀ های شنیداری تعداد رادیو های با هدف درکابل و ولایت به شمول صدای اصلاح ورادیوعالم شاید به ده تاهی برسند.

ما بخاطر نجات خود ونسل های آینده ازشررسانه هایی که حق وباطل، خوب وخراب و سره وناسره را باهم می آمیزند، چاره ای نداریم جز اینکه دست به دامن رسانه های با هادف ببریم. آنهارا ازلحاظ مالی واخلاقی تقویت نماییم ،خود بینندهء آنها باشیم ودیگران را به دیدن آنها تشویق نماییم.

ما باید سنگررسانه های باهدف را تقویت نموده آیندهء خود واولاد های خویش را مصئون سازیم ویاهم باید دست زیرالاشه نشسته ومنتظربمانیم که رسانه ها مارا بطرف جهنمی رهنمائی نمایند.

منظورازرسانه باهدف چیست؟

منظور از رسانه باهدف رسانه ایست که اخبارو حوادث را با بی طرفی و موضوعیت نقل نموده بخاطرجلب شنوندگان/بینندگان حوادث را مقلوب نساخته و آنرا ازخود کم وزیاد نسازد. دارای خطاب متوازن رسانه یی بوده ادب اختلاف واخلاقیات گفتگو را درهر حالی مراعات نموده روحیه قبول طرف دیگر را درمردم تقویت نماید. سیاستش را  بالا تر از اهداف کوچک مادی و گروهی، درسطح ارزشهای انسانی و منافع ملی تعین نموده درجهت ایجاد یک نهضت شامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی وفرهنگی ملت را رهنمایی کند. ازصحت آنچه به نشرمی سپارد خودرا مطمئن نموده ازنشراکاذیب و اخبارخلاف حقیقت به شدت خود داری نماید.

پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: ( یکفیک من الکذب أن تتحدث بکل ما سمع) همین قدر دروغ برایت کافی است که هرحرفی رابدون تبین تکرارنمایی وبه دیگران برسانی، ومتأسفانه که رسانه های امروزی این کار را می نمایند.

غایهء ایجاد رسانه باهدف، بدست آوردن پول ویا هم خدمت به سیاست های این وآن نیست، نقش رسانه باهدف فقط ارائه معلومات به مردم ویا هم سیطره‌ بالای عقل ها واذواق شان نیست، بلکه مقصد ازرسانه با هدف، تحقق خیرعام برای بشریت وهدایت ورهنمایی درست انسانها ازطریق ادای امانت کلمه ورسانیدن حقائق است.

رسانه ایرا زمانی رسانهء باهدف میتوان گفت که شروط بنیادی ذیل راحین پخش نشرات وایصال پیام خود به دیگران درنظربگیرد:

۱٫    نشرآگاهی وفهم درست به خاطربوجود آوردن فرد صالح، آگاه ومسؤلیت شناس درجامعه.

۲٫    تشویق به تعلیم وخواندگی ودادن انگیزه درجهت آبادانی کشور.

۳٫٫    ترسیخ مفاهیم اخوت وبرادری میان احاد ملت وتقویه روح تعاون و همکاری درکارهای نیک درجامعه وعدم همکاری در امورزشت.

۴٫    رهنمایی مردم درجهت محبت با وطن، پاسداری از ارزش های چون عدالت وآزادی وداشتن نفرت ازدشمنان دین ووطن.

۵٫    رهنمایی جامعه درجهت رشد اقتصاد مملکت، روی آوردن به کسب حلال، جلو گیری ازاسراف درمصارف وحمایت جامعه ازتقلب واحتکار.

۶٫    تشویق مردم درجهت حفاظت ازمصالح عامه، پاسداری امنیت وقانون حفاظت از آزادی های مشروع.

۷٫    توجیه نصیحت و رهنمایی به همه مسؤلین وخصوصاً اولیای اموروحکام مملکت که تقوی پیشه نموده وبه مسؤلیت های خودشان درقبال خداوند ومردم عمل نمایند.

۸٫    مبارزه با فساد با تمام انواع آن و ترشید جامعه درجهت پاکی ظاهر وباطن.