مادر؛ شهکار خلقت و سرچشمه‌ی امید و لطافت!

هیچ شکی وجود ندارد که مادر از هر لحاظ مقام ارجمند و والایی داشته و دارد و همگان با دید احترام و ژرف به او می نگرند و به عظمت و بزرگی اش اعتراف می‏نمایند.
مادر به‏عنوان نخستین آموزگار برای فرزندان پناه‏‏گاهی مطمئن و عامل انتقال هنجارها، ارزش‏ها، باورها و فرهنگ جامعه به فرزندان است.
الله متعال مسئولیت حمل، ولادت پرورش و تربیت فرزند را بر دوش این موجودِ مهربان گذاشته است؛ زیرا او است که به آموزش، پرورش و تامین نظام سعادت و تفاهم فرزندان در خانه می‌پردازد. در حقیقت روح کودکان، شفاف‌ترین آیینه و قوی‌ترین دوربین تصویر برداری است، مدرسه اول آنان خانه است و اولین مربی آنان مادران هستند؛ ازین‌رو تربیت مادران به عنوان مربی‌های پارسا یکی از پایه‌های مهم و اساسی بقای امت به حساب می‌آید. می‌گویند فرزند مانند گل است، این مادر است که نقش اساسی را همانند یک باغبان در پرورش گل (فرزند) ایفا می‌کند.
در مسیری که مادر فرزندش را تشویش و ترغیت می‌کند، تأثیر فراوانی بالای شخصیت فرزند دارد؛ ازین‌روست که مادران دارای نقش اساسی در شگوفایی خانواده، جامعه و امت‌ها دارند و مسئولیت بزرگی متوجه آن‌هاست از آن‌جایی‌که می‌دانیم همانا پاداش بزرگ در برابر آزمایش بزرگ است؛ بنابراین مادران نیز دارای پاداش بزرگی هستند.
در همه ادیان آسمانی به خصوص در دین مقدس اسلام، مادران دارای جایگاه ویژه‌ای می‌باشند، الله متعال در آیات متعددی به احسان و نیکی با والدین سفارش نموده است، چنانکه در سوره‏ی اسرا می‌فرماید:
(وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ؛ و خدای تو حکم فرموده که جز او را نپرستید و درباره پدر و مادر نیکویی کنید.)
الله متعال در این آیات بیان نموده است که پس از حق خدا از میان حقوق انسان‌ها حق والدین مقدم‌ترین حق است، فرزندان بایستی فرمان‌بردار والدین باشند و به آنان خدمت کنند، ادب و احترام آنان را حفظ نموده و به هنگام ضعف و پیری همان‌گونه به آنان خدمت کنند که والدین به هنگام ناتوانی و کودکی فرزندان‌شان را پرورانده و ناز شان را کشیده‌اند. درمقابل شان اندک‌ترین بی‌احترامی را نباید انجام دهند حتی از کلمه اف هم در مقابل والدین استفاده نشود.
در آیات دیگری، الله متعال زحمات و مشقات که یک مادر در دوران حمل ، ولادت و شیردهی متحمل می‌شود را بیان نموده و به نیکی و احسان بر او امر می‌فرماید و برای شکر گزاری از خود و والدین سفارش می‌دهد. آن ذات کبریا بعد از بیان آن‌همه مشقت که یک مادرِ فداکار برای فرزندش متحمل می‌شود بیان می‌دارد که از من و از والدین‌تان شکرگزار بوده و از آنان بابت آنچه برای شما انجام داده‌اند تشکر کنید تا باشد رضایت پروردگار را بدست بیاوریم.
در اصول، دین مجموعه‌ای از آداب است، ادب در برابر خداوند، ادب در مقابل پیامبر صلی الله علی وسلم، ادب در مقابل استاد و معلم، پدر و مادر و عالم و دانشمند… در این بین ممکن پدر و مادر به سال‌های از عمر برسند که نگه‌داری و تحمل‌شان مشکل شود، این‌جاست که باید فرزندان امتحان خود را در زمینه حق‌شناسی و اطاعت فرمان خدا بدهند و از پدر و مادر خود به بهترین وجه نگه‌داری کنند. لذا هرکس شایسته نام انسان و مسلمان واقعی است باید در برابر پدر و مادر حق‌شناس باشد و احترام و تکریم و نیکی به آن‌ها را در تمام عمر فراموش نکند. هرچند با این اعمال هرگز نمی‌تواند دین خود را به آن‌ها اداء کند. البته مسئله نیکی به پدر و مادر از اصول انسانی است که حتی کسانی که پابند به دین و مذهبی نیستند نیز طبق الهام فطرت به آن جذب می‌شوند. بنابر این آن‌ها که پشت پا به این وظیفه بزرگ می‌زنند نه تنها مسلمان واقعی نیستند؛ بلکه نام انسان نیز برای آنها شایسته نیست.
حق مادر نسبت به حق پدر در آموزه‌های دین مبین اسلام برتر است، ترجیح و بیش‌تر بودن حق مادر نسبت به پدر دلایل خود را دارد؛ یعنی حاملگی، شیردهی و نگه‌داری مادر از فرزند. این مسأله از نظر علمی ثابت شده و تجربه نیز نشان داده که مادران به هنگام بارداری هر روز رنج و ناراحتی تازه‌ای را متحمل می‌شوند. مادران در دوران بارداری گرفتار وهن و سستی می‌شوند چراکه شیره جان و مغز استخوان‌شان را برای پرورش جنین خود اختصاص می‌دهند. در ادامه هر قدر جنین رشد و نموی بیش‌تر می‌کند مواد بیش‌تری از شیره جان مادر می‌گیرد و حتی روی استخوان‌ها او و اعصابش اثر می‌گذارد. گاه خواب، خوراک و استراحت و آرامش را از او می‌گیرد و در آخر دوران حمل حتی راه‏‏‏رفتن و نشست و برخاست برای او مشکل می‌شود اما با صبر و حوصله مندی تمام و عشق به فرزندی که به زودی چشم به دنیا می‌گشاید وبر روی مادر لبخند می‌زنند تمام این زحمات را متحمل می‌شود، بعد این دوران وضع حمل یکی از سخت‌ترین لحظات زندگی مادر است تا آن‌جا که گاه مادر جان خود را بر سر فرزند از دست می‌دهد. پس از آن که مادر بار سنگین را بر زمین می‌نهد دوران سخت دیگری شروع می‌شود حتی نارسایی‌های جسمی مادر در دوران رضاع و شیردادن نیز ادامه می‌یابد چرا که شیر شیره جان مادر است. هم‌چنان دوره مراقبت دائم و شبانه‌روزی از فرزند دورانی است که مادر باید به تمام نیازهای کودکی پاسخ گوید، کودکی که هیچ‌گونه قدرت بیان نیازهای خود را ندارد و غیره مشقات که ما نمی‌توانیم همه‌ای آنرا در این متن بگنجانیم.
آری! مادر در حد اقل سی ماه بزرگ‌ترین ایثار و فداکاری را هم از نظر روحی و هم از نظر عاطفی و جسمی، هم از جهت خدمات برای فرزندش انجام می‌دهد. از همین رو است که الله متعال با تکیه بر زحمات، خدمات و فداکاری‌های مادر در مقابل فرزند، انسان را متوجه ایثارگری و حق عظیم مادر می‌نماید. بنابراین برای هر فرد از ما لازم است که در مقابل این موجود مقدس و فداکار خیلی محتاط بوده و تلاش نماییم که به هیچ وسیله و سخنی سبب ناراحتی ایشان نشویم؛ اگر چه ما هر قدر هم تلاش نماییم نمی‌توانیم آن همه زحمت که والدین بخاطر ما متحمل شده را جبران کنیم ولی تا حد توان در راضی نگهداشتن و خدمت‌گذاری‌شان تلاش نماییم تا باشد رضایت الله متعال و سرفرازی هر دو سرا را نصیب شویم.
واپسین سخن اینکه، مادر وپدر دو فرشته‌ای که از خواسته‏های ‌شان گذشتند، سختی‌ها را به جان خریدن و خود را سپر برای مشکلات و ناملایمات کردند تا ما به جایگاهی که اکنون در آن ایستاده‌ایم برسیم، قدر نکردن از این همه فداکاری های‌شان جفای بزرگی است که در حق خودمان می‌کنیم. نمی‌توانم موهای‌شان را که در راه عزت من سفید شده را سیاه کنم و نه برای دست‌های پینه بسته‌شان که ثمره تلاش برای افتخار من است، مرحمی دارم تنها می‌توانم قدردان زحمات‌شان باشم و هر لحظه را شکر کنم برای بودن‌شان.
از آنچه گفته شد، جایگاه مادر در دین الهی، روشن گردید. نیز این نکته به دست آمد که مقام مادر در بینش دینی مقامی است بلند که در آیات قرآن هم ردیف اطاعت و عبادت خدا ذکر شده است. بر این اساس، بر فرزندان و همه نسل جوان لازم است که به این امر مهم توجه کنند و تا آن جا که می توانند به مادر احترام بگذارند و به او خدمت نمایند. به خصوص در کهن سالی باید نیازهای مادر را تأمین کنند؛ چون او در این سن و سال شدیدا احتیاج به کمک دارد. وظیفه عقلی و دینی فرزند است که به والدین در هر شرایط یاری رساند.

با اخلاص و حرمت!
یلدا رحیمی