امر به معروف و نهی از منکر وجیبه هر فرد مومن است

امر به معروف و نهی از منکر یکی از وجایب مهم دینی هر فرد مسلمان محسوب می گردد. الله متعال در قرآن کریم می فرماید : ﴿ وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴾

ترجمه : باید از میان شما گروهی باشند که (تربیت لازم را ببینند وقران و سنت و احکام شریعت را بیامودند و مردمان را) دعوت به نیکی کنند و امر به معروف نهی از منکر نمایند و آنان خود رستگارند.
امر به معروف و نهی از منکر به یک طبقه خاص چنانچه بعضی فکر می کنند نیست که فقط باید علماء این کار را بکنند بلکه وظیفه هر فرد مسلمان است که در حیطه فهم خود هر گاه با فعل حرام ویا ترک واجبی رو برو می شود بی تفاوت نبوده بلکه انزجار خود را از آن ابراز نماید .
نقطه مهم این است که امر به معروف و نهی از منکر زمینه اجرای تمامی احکام دین را مهیا می سازد و امر به معروف و نهی از منکر سبب نجات خود و آنانی می شود که این وجیبه را به عهده دارند . چرا که اگر در محیطی منکر به سر می رسد و یا هم واجبی ترک می شود .بالاخره همه به آن عادت کرده و در مقابل آن بی اعتنا می شوند . ولی باید متوجه بود که امر به معروف و نهی از منکر با نصیحت متفاوت است چونکه نصیحت بیشتر جنبه اندرز را داشته ولی امر به معروف و نهی از منکر شکل تکلیفی را دارد.
و هر که در مقابل این وجیبه بی تفاوت باشد گنهکار بوده و جزای سخت در انتظار آنها خواهد بود .
کسانیکه خود پابند احکام شرعی نباشند در این صورت باید نهادی وجود داشته باشد که متخلفین از قانون اسلامی را توجیه کرده و به امور خیر آنها را وا داشته و از امور ناشایست آنها را منع کند .
ولی مهم این است که در امر به معروف و نهی از منکر شروط آن مراعات گردد . مهمترین شرط آن معرفت و شناخت از معروف و منکر است که درغیر این صورت اثر ناگوار به جا خواهد گذاشت و رسول الله صلی الله علیه وسلم نیز می فرماید :‌ ( من رای منکم منکر فلیغیره بیده فان لم یستطیع فبلسانه فان لم یستطع فبقلبه وذلک اضعف الایمان )

ترجمه:هر کسی از شما منکری را ببیند باید انرا به وسیله دست خود منع کند و اگر نتوانست پس به وسیله زبان انرا منع کند و اگر آنرا هم نتوانست پس باید از آن کار در قلب متنفر باشد که این ضعیف ترین مرحله ایمان است.
این حدیث شریف هم به حیث یک قاعده از قواعد مهم دین محسوب می گردد و تاکید دارد تا در اصلاح جامعه این وجیبه مهم را به باد فراموشی نسپاریم .
کسانی هم وجود دارند که به خاطر شانه خالی کردن از این وجیبه مهم دینی به این آیت استدلال می کنند : ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ عَلَيْكُمْ أَنفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ ﴾
ترجمه:ای مومنان مواظب خود باشید (وخویشتن را از معاصی و گناهان به دور دارید و هوشیار باشید که آلودگیهای جامعه شما را نیالاید).هنگامی که شما هدایت یافتید(و راه خداشناسی را در پیش گرفتید ودیگران را نیز به کار نیک خواندید و از کار بد بازداشتید) گمراهی گمراهان به شما زیانی نمی رساند (ونافرمانی دیگران شما را به دوزخ نمی کشاند.چرا که حساب هر کس جدا است ).
این آیت مخالف آنچه گفته شده نیست معنی دقیق این آیت چنانچه اکثر مفسرین می گویند این است وقتیکه شما وظیفه خود را انجام دادید تقصیر دیگران به شما ضرر نمی رساند .
به این اساس هیچکدام ما نمی توانیم از این وجیبه شانه خالی کرده بر هر کدام ما واجب است تا به اندازه وسع و توان خود این مسولیت دینی را با در نظر داشت قواعد آن اداء نموده تا باعث سعادت خود و جامعه خود گردیم.

به قلم: استاد فهیمه وردک

منابع:

۱- سوره آل عمران آیت ۱۰۴

۲- سنن ترمذی

۳-سوره مائده آیت ۱۰۵

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما میتوانید از برچسب ها و ویژگی های HTML هم استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

بالا