راه حل طب برای این که نماز های ما، روح مان را لمس کند

یکی از مسائل مهمی که بیشتر مسلمانان بدون در نظر داشت سن و سال، جنسیت، شغل، موقعیت اجتماعی و … با آن مواجه هستند، مسئله عدم تمرکز در جریان ادای نماز است.
در نوشته ذیل روی اهمیت تمرکز هنگام ادای نماز و ضمناً این که چگونه در نماز حواس ما پرت نباشد از لحاظ طبی و دینی می پردازیم.
الله متعال در سوره العنکبوت آیه ۴۵ می فرماید:
« و نماز را بر پا دار، یقیناً نماز انسان را از زشتی ها و منکرات باز می دارد »
مطابق گفته رب کریم، هر که پابند به نماز باشد نماز او، وی را از فحشا، منکرات و زشتی ها باز می دارد.
اما در عصر حاضر نمازگذارانی را در می یابیم که نتیجه ادای نماز شان چیزی بیشتر از ضیاع وقت و خستگی جسمی نیست.
آیا پروردگار ما به اشتباه رفته است؟ً! یا مصداق این آیات از قرآن فقط مسلمانان زمان پیامبر (صلی الله علیه وسلم) بودند؟! و یا هم ما به راه اشتباه روان هستیم؟!
بدون شک که الله رب منزه از اشتباه و خطا است و مطابق گفته خودش، قرآن کتابی برای یک زمان خاص، مکان خاص و مردم خاص نیست.
بناءً مشکل در طرز ادای نماز های ماست. نماز هایی که هرگز روح مان را لمس نمی کند و چیزی به معنویت ما نمی افزاید.
یکی از دلایل عمده نماز های با کیفیت پایین یا کاملا بی کیفیت ، عدم داشتن تمرکز هنگام ادای نماز است.
با وجودی که در مقابل رب عالمیان ایستاده هستیم افکار و احساسات ما با زبان و زبان ما با قلب همراه نیست. در حالی که نماز مطلوب، نمازی است که با تک تک حجرات ما اداء شود حالت ما را دگرگون و ایمان ما را شارژ کند.
آیا واقعا راه حلی برای این معضل وجود دارد؟!
در نوشته های متفاوتی از علماء مختلف مطالعه نمودم هر کدام آن ها بخاطر متمرکز بودن در نماز راه حل هایی را پیشنهاد نموده اند که تا حدودی مفید و مؤثر واقع شده اند.
ذیلا ًبه بعضی از راه حل های چگونگی تمرکز در نماز از دید طبابت می پردازیم:
طبق دیزاین پروردگار مغز انسان از مجموعه حجرات عصبی ساخته شده است. این حجرات اطلاعاتی که در محیط با آن مواجه می شود را توسط گیرنده ها یا اعصاب حسی؛ اخذ کرده و آن را تحلیل و تجزیه می نماید. سپس توسط فرستنده ها یا اعصاب حرکی منحیث دستور برای احشاء و اعضای بدن می فرستد و این گونه بدن انسان با محیط سازش پیدا کرده و مقابل عوامل گوناگون عکس العمل مناسب را پیشکش می نماید.
و تمرکز (Concentration) یک پروسۀ در مغز یا (Brain) است که توجه فرد را در لحظه زمانی مشخص به یک مورد مشخص معطوف نگه میدارد.
در حالات عادی مغز (Brain) ما با تعداد زیادی از اطلاعات روبرو است ولی این که به چه اندازه این اطلاعات را تجزیه، تحلیل و به آن جواب می دهد، در حدودی معین قرار دارد. این که دماغ یا (Brain) کدام معلومات را برای تجزیه و جواب دوباره انتخاب می کند مربوط به اولویت بندی هایی است که توسط خود فرد یا محیطی که در آن قرار دارد، صورت میگیرد.
تصور کنید که شما در یک جاده مزاحمی که در آن جا صداها، رنگ ها و اشکال مختلف و متفاوت وجود دارد، قدم می زنید، در این لحظه مغز شما به موج عظیمی از اطلاعات روبرو است، حالا نظر به محیطی که در آن قرار دارید مغز شما اطلاعات را نظر به بلندی صدا و رنگ روشن اولویت بندی میکند و این گونه فقط یک مقدار محدود معلومات را که توسط چشم یا گوش میگیرد، تحلیل می نماید. این نوع تمرکز را بنام تمرکز با منبهات خارجی(Exogenous) یاد می کنند.
اما در تمرکزی که منبه آن در درون افراد وجود دارد، هر قدر به موضوعی علاقه بیشتر باشد، و در جریان روز همان موضوع بار بار تکرار و یاد آوری شود، دماغ (Brain) به همان سمت کشش بیشتر پیدا میکند و به همان سو متمرکز می شود.
جالب است بدانیم که : در دماغ (Brain) ما یک مرکز مشخص بنام (مرکز توجه یا تمرکز) وجود ندارد، بلکه این عملیه توسط یک سیستم وسیع کنترول می شود که مراکز آن در نقاط مختلف دماغ قرار دارد.
یکی قسمت از قشر دماغ یا (Cerebral Cortex) بنام (Prefrontal association) با پروسه های مغلق سلوکی، احساساتی، انگیزه یی، توجه، تمرکزی و غیره سرو کار دارد.
بناءً سیستمی که دماغ (Brain) را به یک سو متمرکز می سازد رابطه تنگاتنگ و نزدیک با افکار، احساسات و اعمال فرد دارد. و اگر یکی آن دچار مشکل شود استفاده از دیگر قسمت های آن مشکل است.
یعنی اگر میخواهیم به موضوعی تمرکز و توجه کافی داشته باشیم، نه تنها در عمل بلکه از لحاظ احساسی و ادراکی باید به همان موضوع ملتفت باشیم ازهمینجا است که برای کسانی که اضافه وزن دارند و می خواهند وزن شان کم شود، توصیه می شود که: ورزش بکنند، رژیم غذایی خاص بگیرند و در طول شبانه روز برای خود remind بکنند که می خواهند وزن خود را کم کنند؛ تا اعمال و رفتار شان مترافق با احساسات و انگیزه های شان باشد و نتایج مطلوب به دست بیاورند.
چیزی دیگری که در موضوع عمل کرد دماغ در مقابل داتای داده شده باید دانست؛ پروسه های برنامه ریزی شده ای به یاد سپاری (Memorising) و فراموشی (Forgetting) است . یعنی معلوماتی که در دماغ ثبت می شود به شکل پیهم در حافظه دوران میکند و دماغ در مورد داتای جدیداً اخذ شده فکر میکند این سلسله نا خود آگاه جریان پیدا میکند ، تا اینکه یک دوره معین را سپری کند و به شکل تدریجی دوباره فراموش شود و در این میان هیچ دوره گسستگی آنی یا (Dissociation) وجود ندارد. یعنی هرگز از دماغ تان توقع این رفتار معجزه آمیز را نداشته باشید که شما طول روز با لهو و لعب بگذرانید و بعد در وسط روز لحظه بالای سجاده بایستید، و از دماغ خود بخواهید برای ده دقیقه تمام روز را فراموش کند و به عالم آسمان شما برساند. توقعی نا بجا است. اگر چه با فشار و کشمکش شاید بتوانیم در جریان ادای نماز لحظاتی حضور فکری ایجاد کنیم اما یک حالت آیدیال از خشوع و خضوع هرگز توقع نداشته باشید.
به یاد دارم خواهران ام در جریان نشست های دعوتی می گفتند کیفیت نماز در داخل دفتر خیلی بهتر است و گاهی می‌گفتند نمازهای مان در روز نشست دعوی خیلی بهتر از روزهای دیگر است. و من به یاد همین میکانیزم عملکرد دماغ می افتادم.
پس!
اگر میخواهیم در نماز تمرکز داشته باشیم باید :
اولاً: در درون خود تحول ایجاد کنیم. همیشه در هر حالتی به یاد الله متعال باشیم، تک تک فعالیت های روزمره ما بالای احساسات، عواطف، افکار و نظریات ما تأثیر گذار هستند. گوش و چشم دروازه های قلب هستند ، متوجه باشیم چی را می بینیم؟! به چه چیزها گوش می دهیم؟! چطور حرف میزنیم؟!ً محور بحث های مان چیست؟! هدف زندگی ما چیست؟! و…
ثانیاً: متوجه محیطی که در آن هستیم و با افرادی که سر و کار داریم باشیم.
دوستان نیک انتخاب کنیم، دوستانی که ما را به یاد خدا و روز آخرت بیاندازند. از مکان هایی که با فساد های اجتماعی و اخلاقی آلوده هستند، تا حد توان دور باشیم. در خانواده های خود همدیگر را امر به معروف و نهی از منکر نمائیم. وقتی مسئله خانوده اسلامی، دوستی ایمانی و محیط اسلامی مطرح می شود، هدف آن اماده کردن دماغ قبل از ورود به نماز است.
پس چاره یی جزء این نیست که صبح، شام، عصر و نیمه شب خود را با یاد الله متعال، یاد روز آخرت و محاسبه آن، یاد بهشت و نعمت های آن، یاد دوزخ و نقمت های آن و… زنده نگهداریم تا وقتی به نماز می ایستیم حالت خصوع واقعی را پیدا نمائیم.
« نماز را از زوال آفتاب (هنگام ظهر) تا تاریکی شب بر پا دار، و نیز قرآن فجر (نماز صبح) را؛ بی گمان قرآن (خواندن ، در نماز) فجر (فرشتگان) حاضر اند. و پاسی از شب را (از خواب ) برخیز و ب آن (قرآن) نماز بخوان..» الاسراء (۷۸- ۷۹).
این گونه نماز های ما اصلاح میشود، با اصلاح نماز، روابط ما با پروردگار اصلاح می شود. ان شاء الله

منابع :

  1. QURAN-E-KARIM
  2. POWERONPOWEROFF.com
  3. UNIVERSALCLASS.com
  4. MCGOVERN.MIT.EDU
  • نویسنده: نیلاب رنجبر

یک پاسخ به “راه حل طب برای این که نماز های ما، روح مان را لمس کند”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما میتوانید از برچسب ها و ویژگی های HTML هم استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

بالا