نویسنده: استاد خالده شفيق

زنان صحابه از همان وهلۀ اول در حفظ حدیث نقش ورول خود را بازی کرده است ، همان گونه که در کار دعوت و تکالیف شرعی دوشادوش مردان قرار داشتند .
هنگامیه آیت (وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ ) نازل شد ، پیامبر –صلی الله علیه وسلم – فرمودند : (يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ، اشْتَرُوا أَنْفُسَكُمْ مِنَ اللهِ، لَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللهِ شَيْئًا، يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، لَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللهِ شَيْئًا، يَا عَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، لَا أُغْنِي عَنْكَ مِنَ اللهِ شَيْئًا، يَا صَفِيَّةُ عَمَّةَ رَسُولِ اللهِ، لَا أُغْنِي عَنْكِ مِنَ اللهِ شَيْئًا، يَا فَاطِمَةُ بِنْتَ رَسُولِ اللهِ، سَلِينِي بِمَا شِئْتِ لَا أُغْنِي عَنْكِ مِنَ اللهِ شَيْئًا)

ترجمه: ای جماعت قریش ! خودتان را از خداوند بخرید که در برابر خدا برای شما کاری از من ساخته نیست ، ای فرزندان عبدالمطلب ! ای عباس بن عبدالمطلب ! در برابر خدا برای تو از من کاری بر نمی آید . ای صفیه ! عمۀ رسول خدا در برابر خدا برای تو کاری از من ساخته نیست ، ای فاطمه دختر رسول الله هر چه از مال دنیا می خواهی از من طلب کن ، اما دربرابر خدا برای تو کاری از من ساخته نیست .

دیده شد که پیامبر -صلی الله علیه وسلم – چگونه زنان را جدا از مردان مخاطب قرار داد تا مکلفیت آنها رادر مسائل شرعی اظهار سازد . همان بود که خدیجه –رضی الله عنها اولین خانم بود که به این ندا پاسخ داده و لبیک گفت .

صحابیات در مجالس رسول –صلی الله علیه وسلم – حضور می یافتند حتی در بعضی از محافل بزرگ مثل برنامه عید حضور می یافتند وباری از رسول –صلی الله علیه وسلم – تقاضا کردند که برای شان در روز جداگانه از مردان آموزش دهند .

صحابیات در آموزش دین از رسول –صلی الله علیه وسلم – ، بسیار حریص بودند وحتی در برخی از پرسش های شان بنا بر این قول که (وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ) حیا نمی کردند و پرسشتهای خویش را مطرح نموده پاسخ آنرا دریافت می کردند .

قسمی که قبلا اشاره شد از میان زنان خدیجه –رضی الله عنها – اولین خانم بود که به خواست پیامبر –صلی الله علیه وسلم – پاسخ مثبت داده بود به همین شکل ازواج مطهرات ایشان در عرصۀ تبلیغ دین ونشر سنت نقش مهم خود را بازی کردند از جمله عایشه –رضی الله عنها- که فهم وذکاوت عالی داشتند واز رسول –صلی الله علیه وسلم – همیشه مسائلی مختلفی را می پرسیدند وبا ایشان مناقشه و گفتگو می نمودند .
عایشه –رضی الله عنها –از جمله کسانی است که زیادترین احادیث را از پیامبر –صلی الله علیه وسلم – روایت نموده که از لحاظ کثرت روایت در مرتبۀ سوم قرار می گیرند طوریکه در حدود 2210 حدیث را از پیامبر –صلی الله علیه وسلم – روایت کردند .

در برخی از آثار آمده که نزد عایشه –رضی الله عنها – نصف علم وجود داشت . و تقریبا در حدود 299 مرد و 67 زن از ایشان علم آموختند .

ابن سعد درکتابش ” الطبقات” از محمود بن لبیبد نقل نموده است که او گفت : (أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ ، أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيُّ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ مَوْلَى آلِ عُثْمَانَ ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ ، قَالَ : كَانَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْفَظْنَ مِنْ حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرًا وَلاَ مِثْلاً لِعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ تُفْتِي فِي عَهْدِ عُمَرَ وَعُثْمَانَ إِلَى أَنْ مَاتَتْ ، يَرْحَمُهَا اللَّهُ ، وَكَانَ الأَكَابِرُ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُمَرُ وَعُثْمَانُ بَعْدَهُ يُرْسِلاَنِ إِلَيْهَا فَيَسْأَلاَنِهَا عَنِ السُّنَنِ)

ازواج پیامبر –صلی الله علیه وسلم – از حدیث نبی –صلی الله علیه وسلم – بسیار زیاد حفظ می کردند و مثال و بدیل عائشه و ام سمله -رضی الله عنهما – در زمینه وجود ندارد ، وعایشه –رضی الله عنها – در عهد عمر و عثمان فتوا میداد تا آن زمان که وفات نمودند –رحمها الله – و بزرگان از اصحاب رسول –صلی الله علیه وسلم – مانند عمر و عثمان بعد ار وفات پیامبر –صلی الله علیه وسلم – در مورد سنت از ایشان پرسان می کردند .

یکی از دلائل تعدد زوجات رسول –صلی الله علیه وسلم- نیز همین قضیه بود تا باشد که میان مردم به خصوص زنان سنت نبوی را نشر کنند ، چون همین ازواج مطهرات بودند که بیشترین وقت شان با رسول –صلی الله علیه وسلم – سپری میشد واز حال واحوال ایشان زیادتر آگاه بودند .

 

0 تبصره

از همه اولتر تبصر کنید!.

نظر خود را بنویسد!