طلايه‌دار آگاهی

علم آموزي، کنکاش و جستجو يکي از والاترين ارزش‌هايي است که دين اسلام به آن تأکيد داشته و آن را دروازه ورود به سعادت دارين محسوب می‌دارد و دين مقدس اسلام نه تنها به اين موضوع بی‌توجه نيست که علم نافع و دانش راستين را مقدمه ايمان عميق می‌شمارد و عمل صالح را منوت به فهم دقيق می‌داند.

به تعبير فضيل بن عياض، آنگاه که از وی در باب احسن عمل پرسيده شد گفت:« أخلصها و أصوبها» بدون شک اصوب و آنچه عمل سنجيده و صحيح است، بدون علم ممکن نيست و يا در کتاب بزرگ بخاری بابی است به نام« باب العلم قبل القول و العمل» که شارح در اين مورد می‌نويسد؛ منظور از امام بخاری اين است که شرط صحت سخن و کردار آن است که بر اساس دانش استوار باشد و گفتار و کرداری که مستند به آگاهی و تحقيق نباشد، قابل اعتبار و اعتماد نيست».

در اين مورد قرآن کريم از زبان حضرت يوسف آنگاه که می‌خواهد امور مالی حکومت به وی سپرده شود چنين می‌فرمايد:« قَالَ اجْعَلْنِي عَلَى خَزَائِنِ الأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ »( يوسف/ 55) ( يوسف گفت: مرا سرپرست اموال و محصولات زمين كن، چرا كه من بسيار حافظ و نگهدار( خزائن و مستغلاّت و ) بس آگاه( از مسائل اقتصادي و كشاورزي) مي‌باشم).

حضرت يوسف امانت داری و دانش را اساس کار خويش قرار می‌دهد؛ اما دروازه ورود به علم و تحقيق و تفحص مطالعه است. انسان در پرتو مطالعه، علم کسب می‌کند و از خلال آن به حقيقت نايل می‌آيد. مطالعه همچون خورشيدی است که بر تاريکي‌ها و مجهولات طلوع می‌کند و خوب را از بد، بلندی را از پستی، زيبايي را از زشتی جدا ساخته و سبب تفکيک مسير هدايت از ضلالت می‌گردد و سبب می‌شود، تا فرد، توان شناخت خود و قوانين هستی را به دست آرد و از اين طريق توانايي‌هايش را در مسيری شايسته به کار گيرد؛ اما فردی که به مطالعه و دانش آموزی بهايي نمی‌دهد و توجهی نمی‌کند؛ همواره در بيابان جهالت سرگردان بوده و توانايي شناخت خود و هستی را ندارد و بناً بدون اولويت بندی در زندگی و فهم ضرورت‌های زندگی و بدون شناخت زمان و شرايط راهی را می‌پيمايد، که سود چندانی ندارد و استعداد و توانايي و عمر خود را به امور و کارهايي صرف می‌کند که حاصلی برايش نخواهد داشت.

بايد دانست با تمام اهميتي که مطالعه دارد، چه چيزی را مطالعه کردن و چگونه مطالعه کردن اهميتي فراتر دارد. در حقيقت چيزي ارزش مطالعه و وقت گذاشتن را دارد که انسان را به علم نافع برساند؛ علمی که نهال ايمان را در دل استوار دارد و قدم انسان را در مسير هدايت استحکام بخشد و باعث تعامل شايسته و نيکو با غير شود و راه درست و عمل صالح را به انسان نمايان سازد و توانايي‌های فکری و روحی وی را قوت بخشد و از او انسانی خيرخواه و خير رسان برای مردم و محيط بسازد؛ که در غير اين صورت علم به دست آمده از مطالعه‌ي انجام شده مفيد و نافع نخواهد بود.

از جابر( رض) روايت است که رسول الله( صل الله عليه وسلم) فرمودند:« سلواالله علماً نافعاً و تعوذ و ابالله من علم لا ينفع»( سنن ابن ماجه) (از خداوند علم نافع را درخواست کنيد و از علمي که نفعي ندارد به خدا پناه بريد.)

و در باب چگونگی مطالعه مفيد تحقيقات بسيار و کتاب‌های متعدد نگاشته شده که دوست داران مطالعه و علم آموزان عزيز می‌توانند به آنها مراجعه کنند؛ زيرا اين چند سطر گنجايش شرح و بسط موضوع را ندارد؛ اما آنچه بايد به عنوان مهم‌ترين نکات توجه شود: نخست اينکه نبايد مطالعه روخوانی محض باشد؛ بلکه بايد مطالعه خويش را از خوانش محض به سطوح بالاتر مطالعه، يعني شناخت و فهم معانی، قدرت يافتن در تحليل و تجزيه موضوع، توانايي عملی ساختن موضوعات و در نتيجه قدرت ارزيابی و نو آوری در علم، ارتقاء داد و ديگر اينکه در امر مطالعه مقلد نباشد، به گونه‌ای که يک نوشته و يک نويسنده را کاملاً خوب و بدون نقص و ديگری را سراسر عيب پندارد؛ بلکه با توجه به نکات بالا مطالعه را با بصارت کامل انجام دهد؛ همچنانکه الله متعال در وصف مؤمنان حق جو می‌فرمايد:« الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمْ اللَّهُ وَ أُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الأَلْبَابِ» ( زمر/ 18) آن كساني كه به همه سخنان گوش فرا مي‌دهند و از نيكوترين و زيباترين آنها پيروي مي‌كنند. آنان كساني‌اند كه خدا هدايتشان بخشيده‌است و ايشان واقعاً خردمندند.

به اميد اينکه مطالعه و کتابخوانی آگاهانه در جامعه عزيز ما انتشار يابد و جزء لاينفک فرهنگ اسلامی و افغانی ما گردد.

 

0 تبصره

از همه اولتر تبصر کنید!.

نظر خود را بنویسد!